[ 676 ] س - با وضعيت فعلى كه جمعيت حجاج خيلى زيادند ، و عده اى از ضعفاء نمىتوانند در مطاف طواف كنند ، آيا توسعه در مطاف هست ، و نيز خلف مقام كه يا نمىشود نماز خواند و يا مصادف با اذيت طواف كنندگان است و اطمينان از تمام كردن نماز مخصوصا براى ضعفاء نيست ، نماز خواندن در دور تر چه حكمى دارد ؟ و آيا شخصى كه وارد مكه شد مىتواند فورا به اعمال طواف و نماز هر جور كه ممكن باشد مشغول شود يا بايد در حال احرام بماند كه وقت ضيق شود ، مثلا تا شب نهم ، و آن وقت چنين كند ، و معلوم است براى همه كس ميسر نيست ؟
ج - اگر مىتوانند ( 1 ) و لو در وقت خلوت در مطاف طواف كنند بايد در حد آن طواف نمايند ( 2 ) ، و نماز خواندن در مكان دور در مورد ضرورت مانع ندارد ، و صبر لازم نيست ( 3 ) .
[ 677 ] س - دخترى در كودكى و يا اوائل سنين بلوغ جنب شده و تا كنون هم ازدواج
شرح
بخواند و احتياطا نايب نيز نماز بخواند و اگر كمتر از چهار دور به جا آورده نيابت در بقيّه صحيح نيست .
آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : بعيد نيست طواف حكم نماز را داشته باشد و تبعيض در اشواط آن در نيابت محتاج دليل است ، پس بايد در همه طواف نيابت كند . ( آراء المراجع ، ص 249 ) .
آية الله اراكى : بايد آنها را به دوش بگيرند طورى كه پاهايشان به زمين كشيده شود ، و در صورت عدم امكان ، آنها را به دوش بگيرند ، و اگر اين هم ممكن نيست قابل نيابت است .
آية الله مكارم : در صورتى كه بشود در باقى مانده آنها را طواف داد بايد چنين كنند ، و در غير اين صورت براى تمام طواف نايب بگيرند .
آية الله سيستانى : اگر از ابتدا بداند كه نمىتواند طواف را تمام كند بايد براى همهء آن نايب بگيرد و همچنين اگر قبل از اتمام شوط چهارم عاجز شود ، ولى اگر بعد از آن باشد مىتواند براى باقى مانده نايب بگيرد ، ولى در سعى اگر از يك شوط هم عاجز باشد بايد براى همهء آن نايب بگيرد .
آية الله صانعى : و بهتر آنست كه به نحوى به دوش بگيرند كه پاهايش به زمين كشيده شود .
( 1 ) آية الله نورى : در مطاف رعايت حدّ معيّنى لازم نيست همين قدر كه صدق طواف دور خانهء كعبه بكند كافى است هر چند هر قدر به خانهء خدا نزديكتر انجام بگيرد اولى است .
آية الله مكارم : طواف حدّ معيّنى ندارد .
( 2 ) آية الله صانعى : بنا بر اعتبار مطاف و گذشت عدم اعتبار آن .
( 3 ) تفصيل نظر آيات عظام در مسأله 592 گذشت .
آية الله بهجت : براى مسأله نماز به مسأله 780 و قبل از آن مراجعه شود .
آية الله صانعى : به نحوى كه در باب نماز طواف مىآيد .