ترك شود ( 1 ) .
[ 622 ] م - اگر بعد از تمام شدن طواف و انصراف از آن شك كند كه آيا طواف را زيادتر از هفت دور به جا آورده يا نه يا شك كند كمتر به جا آورده يا نه اعتناء نكند و طوافش صحيح است ، لكن در صورت دوم خالى از اشكال نيست ( 2 ) و احتياط ترك نشود ( 3 ) .
[ 623 ] م - اگر بعد از طواف شك كند كه صحيح به جا آورده آن را يا نه ، مثلا احتمال بدهد كه از طرف راست طواف كرده يا محدث بوده يا از داخل حجر اسماعيل عليه السّلام طواف كرده اعتنا نكند ، و طوافش صحيح است اگر چه باز در محل طواف باشد و از آنجا منصرف نشده يا مشغول كارهاى ديگر نشده باشد ، در صورتى كه هفت دور بودن معلوم باشد بىزياده و نقيصه .
[ 624 ] م - اگر در آخر دور كه به حجر الاسود ختم شد شك كند ( 4 ) كه هفت دور زده يا هشت دور يا زيادتر ، اعتناء به شك نكند و طوافش صحيح است .
[ 625 ] م - اگر قبل از رسيدن به حجر الاسود و تمام شدن دور شك كند كه آن چه را دور مىزند دور هفتم است يا هشتم طوافش باطل است ( 5 ) .
شرح
( 1 ) - آية الله تبريزى : بنا بر احتياط مستحب طواف را بعد از طواف اول و نماز آن اعاده كند .
آية الله مكارم : اين احتياط واجب نيست .
( 2 ) آية الله فاضل : اين اشكال در صورت عدم انصراف از طواف است امّا اگر شك بعد از انصراف و دخول در نماز طواف باشد اعتنا نكند و طواف او صحيح است بلكه ظاهرا به محض انصراف هم طواف محكوم به صحّت است و لازم نيست اعتنا كند .
( 3 ) آية الله بهجت : هر گاه بعد از فراغ از طواف شك نمايد كه آيا طوافم هفت شوط يا كمتر يا بيشتر بوده ، اعتنا به شك ننمايد ، مانند كسى كه بعد از شروع به نماز طواف چنين شكى بكند .
آية الله خوئى ، آية الله تبريزى : در صورت دوم طواف باطل است مگر اين كه بعد از دخول در نماز طواف شك بكند كه به شكش اعتنا نمىكند . ( مناسك ، مسأله 319 ) .
آية الله اراكى : اين احتياط واجب نيست .
آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : احتياط واجب نيست .
آية الله سيستانى : اگر در عدد شوطها يا در صحت آنها بعد از تمامى طواف يا بعد از تجاوز از محل شك كند نبايد به شك اعتنا نمايد مثلا پس از فوت موالات يا بعد از وارد شدن در نماز طواف شك نمايد . ( مناسك ، مسأله 315 ) .
( 4 ) آية الله بهجت : حكم شك بعد از تمام شدن طواف در مسأله 622 گذشت .
( 5 ) آية الله اراكى ، آية الله بهجت : احوط بطلان طواف است .