پس اگر بعد از تمام شدن چهار دور ( 1 ) بوده بعد از رفع عذر برگردد و از همان جا تمام كند و اگر قبل از آن بوده ( 2 ) طواف را اعاده كند ، و احتياط مستحب در فرض اول در غير حيض ( 3 ) آن است كه اتمام كند و اعاده نمايد ( 4 ) .
[ 619 ] م - اگر شخصى كه با عذر ( 5 ) طواف را قطع كرده نتوانست به جا آورد تا آن كه وقت تنگ شد اگر ممكن است او را حمل كنند و طواف دهند ، و اگر ممكن نيست نايب ( 6 ) براى او بگيرند .
شرح
( 1 ) - آية الله صانعى : بعد از نصف شوط چهارم .
( 2 ) آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : پس اگر به نصف نرسيده اعاده كند و اگر در فاصله بين 5 / 3 و چهار بوده احتياط به اتمام و اعاده طواف است .
آية الله فاضل : اگر از نصف تجاوز نكرده عذر پيدا شد طواف را اعاده كند و اگر از نصف گذشته و دور چهارم را تمام نكرده است احتياط واجب آن است كه طواف را تمام كند و اعاده نمايد .
( 3 ) آية الله صانعى : و حدث .
( 4 ) نظر آيات عظام در بحث حدث اصغر و جنابت در مسأله 549 و 550 و راجع به حيض در مسأله 551 گذشت .
و امّا در مورد مرض :
آية الله خوئى ، آية الله تبريزى : در اين فرض اگر ناچار به قطع طواف شد و از مطاف خارج گرديد چنانچه قبل از تمامى شوط چهارم باشد ، طوافش باطل و اعاده اش لازم است و چنانچه بعد از آن بوده احتياط اين است كه براى باقى مانده نايب بگيرد و شخصا بعد از زوال عذر احتياطا باقى مانده را به جا آورده و طواف را اعاده نمايد .
آية الله سيستانى ، نظر ايشان مطابق با متن است ولى اضافه فرمودهاند : اين در طواف واجب بود و امّا در طواف مستحبى از هر جا كه قطع كند مادامى كه موالات عرفى فوت نشده است مىتواند برگردد و تمام نمايد و همچنين در مورد عذر علاوه بر مرض قضاى حاجتى براى خود يا برادر دينى ذكر فرمودهاند .
آية الله اراكى : اگر بعد از تمام شدن نصف شوط چهارم بود . .
آية الله بهجت : هر گاه طواف كننده به علَّت عذر ناچار طواف خود را قطع نمود و از مطاف بيرون رفت ، چنانچه قبل از تمامى شوط چهارم باشد طوافش باطل و اعاده اش لازم است ، و چنانچه بعد از آن بوده اگر قادر بر اتمام نباشد احوط آن است كه صبر كند تا وقت آن طواف تنگ شود اگر قادر نشد او را دوش مىگيرند و طواف مىدهند و اگر ممكن نباشد نايب از براى او مىگيرند در اتمام . ( مناسك ، مسأله 312 ) .
( 5 ) آية الله صانعى : مثل مرض نه حدث .
( 6 ) آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : و چون بعيد نيست گفته شود كه طواف حكم نماز را دارد و تبعيض در اشواط آن در نيابت محتاج به دليل است نايب همه طواف را انجام دهد . ( آراء المراجع ، ص 249 ) .
آية الله اراكى : اگر به خاطر مرض طواف را ترك كرده .