عمد واجب است آن را اتمام كند ( 1 ) ، و اگر نكند حكمش حكم كسى است كه طواف را عمدا ترك كرده - كه در مسائل فصل چهارم گذشت - به احتياط واجب ( 2 ) ، و حكم جاهل ( 3 ) به مسأله حكم عالم است .
[ 607 ] م - اگر بعد از كم كردن از طواف كارهاى بسيارى كند ( 4 ) . كه موالات فوت شود حكمش حكم قطع طواف است كه مىآيد .
[ 608 ] م - اگر سهوا ( 5 ) از طواف كم كند پس اگر تجاوز از نصف كرده ( 6 ) باشد اقوى آن است
شرح
مشغول به كارى شود كه عرفا صدق كند طوافش را قطع كرده است پس اگر قبل از تمام نمودن شوط چهارم باشد ، طواف باطل است و بايد آن را دوباره انجام دهد ، و اگر بعد از آن باشد ، احتياط واجب اين است كه آن را تمام كند و دوباره انجام دهد . مگر اين كه فوت موالات شود كه مىتواند از سر بگيرد . ( مناسك ، مسأله 308 ) .
( 1 ) آية الله مكارم : اگر قبل از فوت موالات اتمام كند صحيح است .
( 2 ) آيات عظام سيستانى ، خوئى ، تبريزى : بلكه بنا بر اظهر . ( مناسك ، مسألهء 315 ) .
( 3 ) آية الله بهجت ، بايد اعاده كند در هر دو صورت .
( 4 ) آية الله مكارم : يا فاصله زيادى بدهد .
( 5 ) آية الله خوئى : هر گاه مقدارى از طواف را سهوا كم كند اگر پيش از فوت موالات يادش آمد و از مطاف بيرون نرفته باشد كمبود را به جا آورد و طوافش صحيح خواهد بود ، و چنانچه پس از فوت موالات يا بيرون رفتن از مطاف يادش بيايد و مقدار فراموش شده يك شوط باشد يك شوط را به جا آورد و طوافش صحيح است و چنانچه شخصا نتواند كمبود را انجام دهد ، بايد ديگرى را نايب بگيرد كه آن شوط را به جا آورد و چنانچه مقدار فراموش شده بيش از يك و كمتر از چهار شوط باشد بايستى برگشته و كمبود را شخصا به جا آورد و بهتر اين است كه پس از به جا آوردن كمبود طواف را اعاده نمايد و اگر مقدار فراموش شده چهار يا بيش از چهار شوط باشد احوط اتمام سپس اعاده است . ( مناسك ، مسأله 316 ) .
نظر آية الله تبريزى عينا نظر آية الله خوئى در حكم فوق است ، الَّا اين كه معظم له در مقدار فراموش شده كه اگر بيش از يك و كمتر از چهار باشد به جاى عبارت : بايستى برگشته مىفرمايند : بنا بر احتياط بايستى برگشته و كمبود را شخصا به جا آورد و پس از به جا آوردن كمبود طواف را اعاده نمايد و همچنين اگر مقدار فراموش شده چهار يا بيش از چهار شوط باشد احوط اتمام سپس اعاده است .
آية الله سيستانى : در صورتى كه از روى اشتباه يا فراموشى بعضى از شوطهاى طواف يا قسمتى از يك شوط را انجام نداده باشد ، پس اگر پيش از فوت موالات عرفى به يادش آمد ، باقى ماندهء آن را به جا آورد و طواف صحيح است و اگر پس از آن باشد ، در صورتى كه مقدار فراموش شده ، يك يا دو يا سه شوط باشد ، آن را به جا آورد و طواف باز هم صحيح است . . و در صورتى كه مقدار فراموش شده بيش از سه شوط باشد ، بنا بر احتياط واجب باقى مانده را به جا آورد و طواف را اعاده كند .
( مناسك ، مسأله 313 ) .
آية الله بهجت : اگر سهوا از طواف كم كرده پس تمام كردن آن در صورت تجاوز از نصف يعنى با تمام شدن چهار شوط على الاحوط ، و از سر گرفتن آن در صورت عدم خالى از وجه نيست . ( مناسك شيخ ص 42 ) .
آية الله مكارم : يعنى چهار دور كامل انجام داده باشد .
( 6 ) آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : اگر چهار دور تمام شده باشد لازم است طواف را تمام كند و اگر كمتر از نصف باشد اعاده نمايد و در فاصله بين 5 / 3 تا چهار دور احتياط در تكميل اشواط و اعاده است .