به طورى كه خلاف متعارف ( 1 ) و موجب انگشت نمايى نشود مانع ندارد ( 2 ) .
[ 584 ] م - اگر به واسطهء مزاحمت طواف كنندگان مقدارى از دور زدن بخلاف متعارف شد مثل آن كه روى طواف كننده به كعبه واقع شد يا پشتش واقع شد و يا عقب عقب طواف كرد بايد آن مقدار را جبران كند و از سر بگيرد . ( 3 ) [ 585 ] م - اگر به واسطهء كثرت جمعيت ، انسان را بدون اختيار خود بردند و دور دادند كفايت نمىكند ( 4 ) و بايد آن دور را از سر بگيرد ، اگر چه خانه هم طرف چپ او بوده .
[ 586 ] م - در طواف كردن هرطور برود مانع ندارد ، مىتواند آهسته برود و مىتواند تند برود و مىتواند بدود و مىتواند سواره طواف كند يا با دوچرخه طواف كند . لكن بهتر آن است كه بطور ميانه روى برود . چهارم - داخل كردن حجر اسماعيل عليه السّلام است در طواف
، و حجر اسماعيل محلى است كه متصل به خانهء كعبه است ، و بايد طواف كننده دور حجر اسماعيل نيز بگردد .
[ 587 ] م - اگر دور حجر اسماعيل نگرديد و از داخل آن طواف كرد طوافش باطل است ، و بايد اعاده كند .
[ 588 ] م - اگر عمدا اين كار را بكند حكم ابطال عمدى طواف را دارد كه گذشت .
[ 589 ] م - اگر سهوا اين كار را بكند حكم ابطال سهوى را دارد .
[ 590 ] م - اگر در بعضى از دورها حجر اسماعيل را داخل در دور زدن نكرد احتياط ( 5 )
شرح
( 1 ) - آية الله فاضل : و خلاف تقيه نباشد و موجب . .
( 2 ) آية الله فاضل : احتياط در ترك آن است .
آية الله مكارم : اين كار لزومى ندارد .
( 3 ) آية الله سيستانى : و اگر نتواند در اثر ازدحام برگردد و جبران كند مىتواند تا حجر الاسود بدون قصد طواف برود و از آنجا شوط را كاملا اعاده نمايد .
( 4 ) آية الله خامنه اى و آية الله بهجت : البته با ملاحظه اين كه بردن غير از سلب اختيار است . ( مناسك س 95 ) .
آية الله سيستانى : اگر به طور كلَّى اختيار از او سلب شده باشد و در اين صورت اگر بتواند آن مقدار را جبران نمايد و اگر نتوانست همان گونه كه در مسألهء قبل گفته شد عمل كند و شوط را از سر بگيرد .
آية الله مكارم : هر گاه با توجه به اين امر و با اختيار خود وارد طواف شود و او را ببرند ضررى ندارد .
آية الله تبريزى : مجرّد بردن جمعيت موجب بطلان نمىشود مادامى كه ساير شرايط موجود باشد .
( 5 ) آيات عظام اراكى ، گلپايگانى ، صافى : بايد آن دور را اعاده نمايد ، و احوط اعاده كل طواف است بعد از اتمام آن .