[ 592 ] م - مراد از اين كه طواف بين كعبه و مقام باشد آن است كه ملاحظه شود مسافتى را كه ميان خانه و مقام ابراهيم عليه السّلام است و در همهء اطراف خانهء كعبه طواف كننده از آن مقدار دور تر نباشد از خانهء كعبه ( و ما بين مقام و خانه چنانچه گفتهاند تقريبا بيست و شش ذراع و نصف است ) ( 1 ) پس در همهء اطراف بايد همين قدر بيشتر دور نباشد ( 2 ) .
[ 593 ] م - اگر شخص از پشت مقام ابراهيم طواف كند كه مقام ابراهيم هم داخل در طوافش شود طوافش باطل است و بايد اعاده كند ( 3 ) .
شرح
از قوت نيست و حكم مسائل بعدى تا شرط ششم از اينجا روشن مىشود .
( 1 ) آية الله بهجت : از خانه تا سنگ مخصوص است نه بناء ، و موضع معروف به شاذروان داخل بيت است از جميع جوانب على الاحوط . ( مناسك شيخ ص 41 ) .
( 2 ) آية الله خوئى : و لكن ظاهر اين است كه طواف در دور تر از اين مسافت بيست و شش ذراع و نيم نيز كافى باشد ، خصوصا براى كسانى كه در اين مسافت نتوانند طواف كنند يا طواف در آن بر آنها مشقت داشته باشد و مراعات احتياط با قدرت و تمكن بهتر است ، و از اين مسأله حكم چهار مسألهء بعد هم معلوم مىشود . ( مناسك ، مسأله 306 ) .
آية الله تبريزى : در صورت امكان بنا بر احتياط طواف بايد در محدودهء فاصلهء بين كعبه و مقام ابراهيم عليه السّلام باشد ولى در موارد ازدحام طواف در خارج اين محدوده هم كافى است .
آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : تا جايى كه جمعيّت طواف كننده متّصل به يكديگر مشغول طوافند ، طواف در آن حدّ صحيح و مجزى است ، و مع ذلك اولى رعايت حدّ است با امكان ، [ و از اينجا حكم پنج مسأله بعد روشن مىشود ] . ( آراء المراجع ، ص 320 ) .
آية الله سيستانى : ولى بعيد نيست كه در بيش از مقدار ذكر شده هم - هر چند كه كراهت دارد - طواف جايز باشد ، خصوصا براى كسى كه در فاصلهء ذكر شده توانايى طواف را ندارد يا موجب حرج و مشقت زياد براى او مىشود ، و در صورت توانايى رعايت احتياط اولى است و از اينجا حكم مسائل بعد نيز روشن مىشود . ( مناسك مسأله 303 ) .
آية الله خامنه اى : اقوى عدم وجوب است ، و براى مطاف حدى وجود ندارد و تا هر جاى مسجد الحرام كه طواف در آن طواف كعبه صدق كند طواف مجزى است ، بلى مستحب است كه اگر اضطرار و ازدحام نباشد فيما بين كعبه و مقام ابراهيم انجام دهد . و از اين مسأله حكم مسائل بعد نيز روشن مىشود .
آية الله بهجت : لكن ظاهر اين است كه طواف در دور تر از اين مسافت - بيست و شش ذراع و نيم - نيز كافى باشد براى كسانى كه در اين مسافت نتوانند طواف كنند يا طواف در آن بر آنها مشقت داشته باشد و مراعات احتياط با قدرت و تمكن متعيّن است و با تحرى اوقات خلوت نسبى و عدم تمكن از طواف در حد لازم ، اقرب جواز طواف از اقرب به حد است با رعايت اختلاف اطراف در مانع . ( مناسك ، مسأله 306 ) و از اينجا حكم چهار مسأله بعدى معلوم مىشود .
آية الله مكارم : رعايت اين امر خوب است ولى لازم نيست . و در همين جا حكم 5 مسأله بعد روشن مىشود .
( 3 ) آية الله خامنه اى : صحيح است و باطل نيست و مانند اين حكم است مسألهء 594 و 595 و 596