لازم نيست در هر دورى بايستد و باز شروع كند ، و كارهاى جهال را نبايد بكنند . سوم - آن كه در طواف كردن ، خانه كعبه در طرف چپ طواف كننده واقع شود .
[ 580 ] م - لازم نيست در تمام حالات طواف خانه را حقيقتا به شانهء چپ قرار دهد ، بلكه اگر در موقع دور زدن به حجر اسماعيل عليه السّلام خانه از طرف چپ قدرى خارج شود مانع ندارد ، حتى اگر خانه متمايل به پشت شود لكن دور زدن بنحو متعارف باشد اشكال ندارد ( 1 ) .
[ 581 ] م - اگر در موقع رسيدن به گوشه هاى خانه شانه از محاذات كعبه خارج شود هيچ اشكالى ندارد اگر بطور متعارف دور زند ، حتى اگر خانه متمايل به پشت شود ( 2 ) .
[ 582 ] م - گاهى ديده مىشود كه بعضى از نادانان براى احتياط ، ديگرى را وادار مىكنند كه او را طواف دهد و خود طواف كننده اختيار را از خود سلب مىكند ، و به دست ديگرى مىدهد و تكيه به دست او مىدهد و او را آن شخص ديگر با فشار دور مىدهد ، اين طواف باطل است ( 3 ) ، و اگر طواف نساء را اين طور به جا آورد زنها يا مردها بر او حرام خواهند بود .
[ 583 ] م - احتياط به اين كه خانه در تمام حالات طواف حقيقتا به طرف چپ باشد گر چه خيلى ضعيف است و قابل اعتناء نيست و بايد اشخاص جاهل و اهل وسوسه از آن احتراز كنند و به همان ترتيب كه ساير مسلمين دور مىزنند بزنند ، لكن اگر شخص عاقل عالمى بخواهد احتياط كند و قدرى شانه را چپ كند در موقع رسيدن به حجر اسماعيل يا اركان كعبه
شرح
( 1 ) - آيات عظام اراكى ، خوئى ، تبريزى : خانه خدا در جميع احوال طواف بايد در طرف چپ قرار گيرد ، پس اگر مقدارى اين چنين نبود آن مقدار از طواف شمرده نمىشود .
آية الله تبريزى در ادامه مىفرمايند : و ميزان در قرار دادن كعبه در طرف چپ صدق عرفى است ، و بهتر اين است كه دقت شود بخصوص در دو دهانهء حجر اسماعيل و در نبشهاى خانهء خدا كه در اين جاها بايد مواظب بود كه به چپ يا راست منحرف نگردد .
آية الله سيستانى : خانه بايد در همهء حالات طواف در طرف چپ باشد پس اگر رو به آن كند براى بوسيدن و مانند آن يا فشار جمعيت او را ناچار به پشت كردن يا رو كردن به آن كند آن مقدار از طواف شمرده نمىشود ولى معيار صدق عرفى است و لازم نيست در دو دهانه حجر اسماعيل و در نبشهاى خانه بدن را منحرف سازد .
آية الله مكارم : بهتر است به جاى اين گونه كارهاى غير متعارف مانند همه مسلمين طواف كند و حضور قلب داشته باشد و با خداوند راز و نياز كند .
( 2 ) نظر آيات عظام در اين مسأله ، در مسأله قبل گذشت .
( 3 ) آية الله خامنه اى و آية الله مكارم : اين طواف باطل نيست . و در بسيارى از مواقع ازدحام طواف ظاهرا اختيار سلب مىشود و چون از اول مختارا اين راه را انتخاب مىكند منافات با اختيار ندارد ، اما كارهاى افراد نادان بسيار بد و زننده است .