[ 381 ] م - اگر به راست جدال كرد بيشتر از سه ( 1 ) مرتبه هر چند باشد يك گوسفند كفاره است مگر آن كه بعد از سه مرتبه كفاره بدهد ، در اين صورت اگر سه مرتبه ديگر جدال كند به راست بايد يك گوسفند ذبح كند . ( 2 ) [ 382 ] م - اگر به دروغ ده مرتبه يا بيشتر جدال كند كفاره يك شتر است ظاهرا ، مگر آن كه پس از سه مرتبه يا زيادتر كفاره را ذبح كند كه در اين صورت در دفعهء اول گوسفند و در دفعهء دوم گاو و در دفعهء سوم شتر است . ( 3 ) دوازدهم - كشتن ( 4 ) جانورانى كه در بدن ( 5 ) ساكن مىشوند
مثل شپش و كيك « 1 » و كنه كه در بدن حيوان است . ( 6 )
شرح
( 1 ) - آية الله بهجت : بيشتر از دو مرتبه را مىفرمايد و متعرّض حكم مورد تخلَّل كفاره بين موارد تخلَّف نشدهاند .
آية الله خوئى : فتواى صريحى از ايشان نيست ولى در كتاب معتمد العروة ج 4 ص 177 از ايشان نقل شده است : « در جدال راست از بار سوم به بعد هر بار يك گوسفند دارد و دادن كفاره در اثناء تأثيرى در اين حكم ندارد » .
( 2 ) آية الله سيستانى : اگر بعد از سه بار يا بيشتر قسم راست خوردن پى در پى كفاره بدهد ، و يا سه بار پشت سر هم قسم بخورد و پس از فاصله دوباره سه بار يا بيشتر پشت سر هم قسم بخورد ، در اين دو صورت بايد يك كفارهء ديگر بدهد .
( مناسك ، مسأله 252 ) .
آية الله فاضل : ثبوت كفاره محلّ اشكال است .
( 3 ) آية الله سيستانى : كفارهء قسم دروغ در بار سوم و بعد از آن هر چه باشد يك گاو است ولى اگر كفّاره داد و دوباره قسم دروغ خورد يك گوسفند است و بار دوّم نيز گوسفند و سوّم گاو است .
آية الله خوئى : در جدال دروغ ، بار اوّل يك گوسفند و بار دوّم گوسفندى ديگر و بار سوّم به بعد ، هر بار يك گاو است و دادن كفاره در اثناء ، تأثيرى در حكم ندارد . ( معتمد العروه ، ج 4 ، ص 177 ) .
آية الله فاضل : بعيد نيست كه براى هر جدال زائد بر سه مرتبه يك شتر واجب باشد .
آية الله تبريزى : چنانچه به دروغ بيش از سه مرتبه جدال كرد كفاره آن يك گاو است مگر اين كه پس از مراتب سابق كفاره را ذبح كرده باشد كه در اين صورت بايد آن چه را كه بعد از دادن كفاره محقق شده ملاحظه نمايد چنانچه يك مرتبه جدال به دروغ كرد يك گوسفند و اگر دو مرتبه جدال به دروغ كرد دو گوسفند و اگر سه مرتبه يا بيشتر بود بايد يك گاو كفاره بدهد .
( 4 ) آية الله بهجت : بنا بر مشهور و موافق با احتياط ، و در خصوص شپش حرمت قتل و القاء از جسد يا ثوب خالى از وجه نيست ( مناسك شيخ ص 23 ) .
( 5 ) آية الله فاضل : انسان يا حيوان .
( 6 ) آية الله سيستانى متعرض حكم كنه كه در بدن حيوان است نشدهاند و در مورد پشه و كك فرمودهاند اگر ضرر از« 1 » كيك : حشره اى است به اندازهء شپش ، بال ندارد و چون پاهاى عقب او بلند است به آسانى مىجهد ، خرطومى دارد كه با آن خون انسان را مىمكد و گاهى باعث سرايت بيمارى طاعون مىشود . « فرهنگ عميد » .