[ 379 ] م - اگر در جدال به دروغ در دفعهء اول يك گوسفند كفاره ذبح كرد بعيد نيست ( 1 ) كه اگر بعد از آن جدال كند به دروغ ، كفارهء آن يك گوسفند باشد نه گاو .
[ 380 ] م - اگر در جدال به دروغ دو مرتبه جدال كرد و يك گاو ذبح كرد براى كفاره ، و بعد يك مرتبهء ديگر جدال كرد به دروغ ، ظاهرا يك گوسفند ( 2 ) كفاره است . و اگر بعد از ذبح گاو دو مرتبه دروغ گفت و جدال كرد ظاهرا يك گاو ( 3 ) كفارهء آن است .
شرح
يك گاو كفّاره بدهد .
آية الله اراكى : مطابق با احتياط است .
آية الله تبريزى : در همان مرتبه اول يك گوسفند و يك گوسفند ديگر بنا بر احتياط براى مرتبه دوم و در مرتبه سوم يك گاو كفاره دارد . ( مناسك ، مسأله 252 ) .
آية الله بهجت : در همان مرتبه اول يك گوسفند و در مرتبه دوم بنا بر احتياط يك گاو كفاره بدهد بلكه خالى از وجه نيست و در مرتبه سوم تخيير ميان گاو و شتر خالى از وجه نيست . ( مناسك ، مسأله 252 ) .
آية الله مكارم : اين قول موافق احتياط است .
آية الله فاضل : واجب است كه در مرتبه اول گوسفند كفاره بدهد و احتياط واجب آن است كه در مرتبه دوم يك گاو و در مرتبهء سوم يك شتر كفاره بدهد و احتياط كامل به آن تحقق پيدا مىكند كه در مرتبهء دوم بين گوسفند و گاو و در مرتبهء سوم بين گاو و شتر جمع نمايد .
( 1 ) آية الله مكارم : بعيد است .
آية الله سيستانى : و اگر كفاره را داد و دوباره قسم دروغ خورد بايد به ترتيبى كه گذشت كفاره بدهد .
آية الله فاضل : بلكه بعيد نيست كفاره اش يك گاو باشد .
( 2 ) آية الله فاضل : بعيد نيست كفاره اش يك شتر باشد .
آية الله تبريزى : چنان كه سابقا گفته شد در مرتبه دوم جدال به دروغ بايد يك گوسفند ديگر بدهد و در مرتبه سوم بايد يك گاو بدهد و بنا بر اين اگر بعد از دو مرتبه قسم خوردن به دروغ مرتبه سوم هم قسم به دروغ خورد بايد يك گاو كفاره بدهد و گاوى را كه قبلا ذبح كرده كافى نيست و همچنين است اگر بعد از دو مرتبهء سابق ، دو مرتبهء ديگر يا بيشتر قسم خورد ، بلى اگر بعد از اين كه دو مرتبه بر دروغ جدال كرد و دو گوسفند كفاره داد براى مرتبه سوم فقط يك گوسفند بايد بدهد و اگر بعد از دادن دو گوسفند دو مرتبه ديگر جدال به دروغ كرد بايد دو گوسفند و اگر سه مرتبه يا بيشتر جدال به دروغ كرد يك گاو بايد ذبح كند .
( 3 ) آية الله مكارم : مانند مسأله سابق است .
آية الله فاضل : بعيد نيست كفاره اش دو شتر باشد .
آية الله سيستانى : مراجعه شود به حاشيهء مسألهء 378