و نايب گرفتن كافى نيست . ( 1 ) [ 295 ] س - كسى كه در گذشته حج واجبش را انجام داده ، و بنا دارد حج مستحبى به جا آورد ، ولى از روى ناآگاهى و يا فراموشى در نيت احرام عمره مىگويد « احرام عمرهء تمتع از حج تمتع از حجة الاسلام مىبندم قربة إلى الله » ، آيا آوردن و در نيت داشتن حجة الاسلام ، در حالى كه حج مستحبى است ، اشكال دارد يا خير ؟
ج - اشكال دارد ، ( 2 ) مگر آن كه اشتباه لفظى باشد و قصدش اين بوده عمره اى كه وظيفهء او است انجام دهد و اسمش را حجة الاسلام گذاشته باشد . ( 3 ) [ 296 ] س - اگر كسى بداند در صورت صحيح نگفتن تلبيه ، محرم نمىشود ، و تلبيه را غلط بگويد و اعمال حج را انجام دهد ، آيا اعمالش صحيح است يا نه ؟
ج - چنانچه ( 4 ) از روى عمد بوده صحيح نيست ، و اگر عمدى نبوده و از روى فراموشى ( 5 ) يا ندانستن مسأله بوده ، در فرض مرقوم بعيد نيست صحت عمل . ( 6 )
شرح
( 1 ) - آية الله خامنه اى : احوط آن است كه نايب هم بگيرد .
آيات عظام خوئى ، تبريزى ، فاضل ، مكارم : بهتر است نايب هم بگيرد .
آية الله بهجت : شخص گنگ و لال با انگشت خود همراه با نيت قلبى به تلبيه اشاره نموده و زبان خود را حركت دهد ، و اگر ممكن نباشد كه اين كار را خودش انجام دهد نايب بگيرد كه به جاى او تلبيه بگويد . ( مناسك ، مسأله 180 ) .
آية الله سيستانى : اگر در اثر عارضه اى لال شده است و الفاظ تلبيه را مىداند ، به مقدارى كه مىتواند تلفظ كند و اگر نتواند زبان و لب را به آن حركت دهد و همراه با آن در قلب اخطار نمايد و با انگشت به آن اشاره كند و اگر لال و كر مادرزاد است و مانند آن ، پس زبان و لب را مانند كسانى كه تلفظ مىكنند حركت دهد و با انگشت اشاره كند .
( 2 ) آية الله خوئى ، آية الله تبريزى : مانعى ندارد . ( مستفاد از تعليقهء عروه ، ج 2 ، ص 240 ) .
آية الله سيستانى : اشكال ندارد .
( 3 ) آية الله مكارم : معمولا از همين قسم است .
( 4 ) آية الله فاضل : با توجه به اين كه عالم به حكم بوده اگر نسبت به موضوع جاهل بوده يعنى نمىدانسته تلبيه را غلط مىگويد حكم ترك احرام از روى جهل و سهو را دارد كه حكم آن در مسألهء 290 گذشت .
( 5 ) آية الله اراكى : در جهل به حكم ، محل اشكال است .
( 6 ) آية الله بهجت : به مسأله 215 و 263 و 290 مراجعه شود .
به مسأله 215 مراجعه شود .
آية الله خوئى ، آية الله تبريزى : صحّت عمل او خالى از اشكال نيست و بايد احتياط كند .