ونيز انيشتين وآنيفيلد مىگويند : نيوتن روابط فضاى آرام ساكن را با
اجرامى كه حركت آهسته دارند در يك حيز سه بعدى نمايش داده ولى هنگاميكه
آن اجرام در حال حركت سريع باشند نزديك سرعت نور يك چنين ترتيبي ناقص
به نظر مىرسد وتمام حقايق قابل مشاهده را نمايش نمىدهد . خلاصه آنكه قانون جاذبه
نيوتن بويژه نسبت به عطارد وناهيد صلاحيت تفسير ندارد چون مدار سيارات بدور
خورشيد بيضى است ولى عطارد علاوة بر اينكه در يك مسير بيضى شكل بدور
خورشيد گردش مىكند مدارش نيز يك حركت انتقالى خفيفى دارد ، وبه طوريكه انيشتين
مىگويد پس از سه ميليون سال مدار آن يك دور بدور خورشيد مىگردد البتة مدار
صورت خارجي ندارد ومقصود آنست كه مسير عطارد يك منحنى بسته نيست واگر
محور ثابتي براي خورشيد قائل شويم وضعيت مدار نسبت به آن محور تغيير نموده در
سه ميليون سال يك بار بدور آن مىگردد قبلا فرض مىكردند كه علت انحراف مدار
عطارد از آنچه كه جاذبه نيوتن پيش بيني مىكند گرد وغبارى است كه أطراف
خورشيد را فرا گرفته ولى بعدا خلاف اين موضوع ثابت شد . ( أيده آل بشر بخش يك ) .
وثانيا ماترياليست مصرى مىدانست كه با اين جواب سطحى از اشكالات
كشاف حقايق " امام صادق ( ع ) " كه درياى بيكران علم است نمىتوان فرار كرد ، چه
بنابر اين قانون بالآخرة نظام ويژه منظومه شمسي ما منتهى به جاذبه آفتاب خواهد
شد ، جاى اين سؤال باقي است كه آفتاب با كدام جاذبه در مركز ومدار خود با نظم
مخصوصى بر قرار است پاسخ اين سؤال ناگزير اين خواهد بود كه نيروى جاذبه
قوى ترى مثلا جاذبه كهكشان أو را نگاهداشته ونظر به بطلان تسلسل بايد تمام
سيارات وثوابت جاذب ومجذوب جهان بجاذبهاى كه مجذوب نيروئى نباشد منتهى
گردند وآن جاذبه غير مجذوب بدون حد وحصر بوده دستخوش تحول وانقلاب
نباشد واز اين حقيقت خدا پرستان تعبير به خدا مينمايند . مناسب است كه يك بند از آسمان
نامه فراهانى را در پايان اين يادآورى يادآور شويم . ومنظور از تذكره اين شعر
استدلال به آن نيست ، چه به نظر نگارنده منطقش كامل نيست ولى از نظر ايجاد احتمال
ووأدار كردن أذهان گرفتار به مرض جهل مركب ، به تأمل وتفكر نگارش آن مفيد است :
هشام بن الحكم ، مدافع حريم ولايت ( فارسي ) — صفحة 155
مساهمون: سيد أحمد صفائي
ص١٥٥