2 - اختلاف روز وشب - وظاهر اين است كه هر يك از اين دو قسمت دليل
جداگانه است ( 1 ) بنا بر اين حركت آفتاب وماه مربوط بتعاقب روز وشب نيست
چنان كه بنا به نظريه جديد مطابق هيئت كپرنيك واكتشافات كپلر وگاليله روز وشب
مستند به حركت زمين كه موجب تاريك وروشنى فضا است مىباشد . زيرا كه شب
در حقيقت چيزى جز سايه زمين نيست كه دائما از مشرق زمين بسوى مغرب آن
در حركت است ، وروز هم چيزى جز طلوع آفتاب نيست كه هميشه از مشرق
زمين پيدا ودر مغرب آن ناپديد مىشود . زمين مطابق اظهار فلاماريون دانشمند
شهير فلكى داراى چهارده نو حركت مىباشد كه ما به ذكر دو نوع آن مىپردازم :
1 - حركت وضعي يا شبانه روزى كه از آن شب وروز توليد مىشود .
2 - حركت انتقالى ساليانه كه از آن فصول هويدا مىگردد . نظير گاهواره
از محور استوائى به سمت چپ وراست حركت مىكند ، در آغاز سال به سمت شمال
مىغلطد تا 180 روز ( شش ماه ) وسپس برگشته در مدت يكصد وهشتاد روز ديگر
به سمت جنوب گردش نموده به حال أول برمىگردد نتيجة اين حركت تفاوت حرارت نيم كره
شمالي وجنوبي در فصول مختلفه وتفاوت ساعات شب وروز در فصول أربعة ونزول
بارانها ووزش بادهاى موسمى وزمستانى است . بنابر اين چه مراد از اختلاف
الليل والنهار تعاقب روز وشب باشد وچه كم وزياد شدن روز وشب كه " علامه
مجلسي " احتمال داده ، باشد استدلال بر محور حركت وضعي وانتقالى زمين دور
مىزند ودر زمان حكومت وقدرت هيئت بطلميوسى با نبود وسائل اكتشافى عصر -
هامش
( 1 ) چنان كه خداوند مجيد هم در آيات عديده به دو جهت استدلال فرموده ( وسخر لكم
الليل والنهار والشمس والقمر ) .
رئيس الموحدين علي ( ع ) هم در كلمات خود در مقام احتجاج واستدلال هر يك از
اختلاف روز وشب وآفتاب وماه را دليل مستقل وجداگانه قرار داده در حديث احتجاج مىفرمايد :
" وما الجليل واللطيف والثقيل والخفيف والقوى والضعيف في خلقه الا سواء كذلك السماء والهواء
والريح والمياه فانظر إلى الشمس والقمر والنبات والشجر والماء والحجر واختلاف هذا الليل والنهار . . . "
بزرگ وكوچك ، سنگين وسبك ، قوى وضعيف ، در خلقت يكسان هستند ، همچنين آسمان وباد
ونسيم وآبها پس نگاه كن به آفتاب وماه وگياه ودرخت وآب وسنگ واختلاف اين شب وروز .