هشام بن الحكم ، مدافع حريم ولايت ( فارسي ) — صفحة 132

مساهمون: سيد أحمد صفائي

ص١٣٢

با اعضا وجوارح متصدى خلقت موجودات شود ، چه اين مباشرت از صفات مخلوق عاجز وناتوان مىباشد ، كه به محض اراده صفتي براي آنان ميسر نمىشود وناگزير از مباشرت وتحمل زحمت هستند ، ولى اراده ومشيت خداوند متعال نافذ وفعال ما يشاء است ( هر چه را اراده كند چه با أسباب عادى چه بدون أسباب عادى موجود گردد ونيازى به مباشرت وتحمل زحمت نباشد ) . " يادآوريهاى سودمند " الف - براي شناسائى خدا ورسيدن به حقيقت بطور كلى سه راه است . 1 - راه حكما وفلاسفه كه عبارت از فكر واستدلال است وعقل را راهنماى اين راه دانند وأو را بالاستقلال بدون كمك وحى براي رهبرى كاروان بشريت كافى دانسته احكامش را ولو مخالف با بيان أنبيا باشد مورد تصديق وعمل قرار دهند ولسان وحى وأنبيا را تأويل وتوجيه وتطبيق با حكم عقل نمايند وبقول " محقق قمى " ( ره ) منتى بر خدا ورسول گذاشته اينطور وانمود كنند كه خدا ورسول نتوانسته‌اند مقاصد خود را بطور واضح بيان كنند ، ما به كمك ايشان برخاسته مراد آنان را دريافته با بيانى روشن به مردم مىرسانيم . 2 - راه عرفا وصوفيه كه عبارت از كشف وشهود است . پيروان اين راه را عقيدت آن است كه براي رسيدن به حقايق ومعارف راهى جز كشف وشهود نمىباشد وبه مرتبه كشف وشهود ، فقط بوسيلة رياضت مىتوان رسيد ، وبر پيروان فلسفه وطريق استدلال تاخته مىگويند : پاى استدلاليان چوبين بود * پاى چوبين سخت بي تمكين بود . اينان نيز خود را پيرو أنبيا دانسته ودر كمك به خدا ورسول با فلاسفه همكارى دارند وآيات وروايات را بمذاق خود تأويل مينمايند وبا مباني اعتقادي خود هم آهنگ مىسازند . 3 - راه وحى كه راه أنبيا وأئمة هدى است وراهنماى اين راه پيغمبر باطني ودليلي است كه از طرف خداوند براي اتمام حجت به مردم عطا شده است با همكارى پيغمبر ظاهر به عبارت ديگر عقل است لكن با كمك وهمكارى پيغمبر ظاهري كه چون