آن را كه مزين بوده ياقوت وصف مىكند ، سمعانى نام جماعتى از علماء بيكند را در انساب ذكر مىنمايد .
از بيكند تا در ديوار بخارا ( باب حائط ) دو فرسنگ و از باب حائط تا قريه ماستين يك فرسنگ و نيم راهست .
فراى در يادداشتهاى خويش مىنويسد : « بيكند قريب بيست هكتار زمين را اشغال مىكند كه در 14 - 1913 توسط . آز يمين L . A . Zimin و در 1939 به وسيله يعقوب اف A . ykubov حفارى شده است . اين حفريات نظر طبرى را تأييد مىكند .
و باز فراى دربارهء بيكند نوشته است : بيكند را دو شهر بوده يكى جديد و ديگرى قديم كه با ديوارى از هم جدا شدهاند .
در قسمت غربى ( شهر قديمى ) سكه هاى كوشان و سغديان و سامانيان و سلسله هاى بعدى يافت شده است .
ماركوارت كلمهء ( بيكند ) را پاتىكانته Panti kanta - به معنى خانه حكمران تعبير مىكند .
( طبرى 7 / 69 ياقوت 1 / 797 انساب 2 / 404 مسالك و ممالك ابن خرداذبه 203 فراى 91 )
ص 26 س 2 در متن دريا و در پاورقى نسخهء طهران لغت ديار ضبط است A . burnes در كتابش ( سفر بخارا ) 2 ( لندن 1835 ) صفحهء 298 مىگويد : كه منظور از آن رود جيحون است . ( فراى 93 )
ص 26 س 10 : پارگين فراخ و قراكول ( در نسخه D اضافه مىكند « و تركها آن را Dnksz و يا Vnknz مىنامند » پارگين فراخ با كاف فارسى گوئى را گويند كه آبهاى كثيف و چركين همچون زير آب حمام و مطبخ و امثال آن بدانجا رود ، و آب گنديده و بد بوى را نيز گفتهاند . ( برهان قاطع ) و فراخ به معنى گشاد و وسيع ، و پارگين كلمهء ارمنى است و معنى آن حفره ( چال ) است .
تاريخ بخارا ( فارسي ) — صفحة 195
مساهمون: محمد بن جعفر النرشخي
ص١٩٥