و اجاره كنيزان خواننده در بسيارى از بازارهاى برده فروشى برقرار بود . از اين روى ناظر بودن سخن امام عليه السلام به مجالس حاكمان و درباريان بى دليل معتبر موجَه نمىنمايد .
به هر حال در اين قسمت مؤلف روايات صحيح و گروهى از روايات ضعيف را نقل و نقد كرده و در پايان چنين نتيجه مىگيرد : از آن چه آورديم روشن شد كه قدر متيقن از غناى حرام ، غنايى است كه در آن روزگار رايج بوده است .
مؤلف بر اين باور است كه ميان حرمت غنا و حرمت گوش دادنِ به آن تلازم نيست ؛ ممكن است غنا حرام باشد و گوش دادن به آن حلال و به همين دليل است كه حرام بودنِ استماع غنا نيازمند دليل است . از اين رو رواياتى را كه بر حرمت آن دلالت دارد مىآورد و برسند يا دلالت آنها خرده مىگيرد و در پايان مىنويسد : « ليكن مجموع اين اخبار و تأمل در فتاواى فقيهان به روشنى نشان مىدهد كه گوش دادنِ به غنا نيز حرام است ؛ زيرا اثر اصلى غنا همان گوش دادنِ به آن و تلهّى به آن است » .
سيد على حسينى
غنا ، موسيقى ( عربي - فارسي ) — صفحة 2139
مساهمون: مركز تحقيق مدرسة ولي العصر ( عج )
ص٢١٣٩