غيبت صغرى . از اين رو انظار آنان را در اين باره گزارش كرده و نتيجه گرفته است كه آنان فقط در بارهء موضوعات و عناوين كلى فتوا دادهاند و احكام موضوعات ريز و جزيى را نياوردهاند ، به عبارت ديگر فقهاى روزگارِ قريب به زمان غيبت صغرى تنها به حرام بودن غنا و مزد كنيزان خواننده اشاره كردهاند . به هر حال بى شك فقهاى شيعه غنا را حرام دانستهاند و بر اين حكم اتفاق نظر دارند و در مجموع از بررسى سخنان آنان دو نتيجه به دست مىآيد :
1 . فتاوى قدما مانند روايات دربارهء غنا اجمال دارد زيرا مفهوم غنا در سخنان آنان تفسير و تعيين نشده است .
2 . اجمالًا آنان بر حرمت غنا اتفاق نظر دارند .
رواياتى كه بر حرمت غنا دلالت دارد از نگاه مؤلف مستفيض است و دست كم پنج روايت صحيح در ميان آنها وجود دارد ، اما اگر فضاى صدور آنها و اوضاع و احوالى را كه اين روايات بدانها نظر داشته است بررسى كنيم ، بر حرام بودن مطلق غنا دلالت ندارد . مؤلف هر پنج روايت را با دقت بررسى كرده و ادعاى ياد شده را از آنها و ديگر روايات استنباط مىكند . البته برخى از تفسيرهاى ايشان در بارهء روايات تأمل برانگيز است .
بى شك آشنايى با فضاى صدور روايات سبب مىشود روايات را دقيقتر بشناسيم و به فهم و ادراك مقاصد معصومين « بسيار نزديك شويم ، امّا هر گونه حركت شتابان و هر حادثه اى را قرينهء حاليه و متصله دانستن براى روايات ، گرچه تحليلهاى تاريخى قرينه بودنِ آن را تأييد كند ، بسى خطرآفرين ويرانگر و از چاله درآمدن و به چاه افتادن است .
در زمان امام كاظم عليه السلام خوانندگى و نوازندگى ميان اعراب مسلمان رواج فراوان يافته بود و به دربار حاكمان اختصاص نداشت ، خريد و فروش
غنا ، موسيقى ( عربي - فارسي ) — صفحة 2138
مساهمون: مركز تحقيق مدرسة ولي العصر ( عج )
ص٢١٣٨