و اين حقيقت را امام در حديث ديگر چنين بيان فرموده :
« انّما عليك مشرقك و مغربك » .
« شما بايست مشرق و مغرب منطقه خود را ملاك عمل قرار دهى » .
در دعايى كه حضرت سجاد آن را هر بامداد و شامگاه مىخواند اشارهء لطيفى به كروى بودن زمين شده است . اينك متن دعا :
« و جعل لكلّ واحد منهما حدّا محدودا و أمدا ممدودا ، يولج كلّ واحد منهما فى صاحبه و يولج صاحبه فيه بتقدير منه للعباد » . « 1 »
« براى هر يك از شب و روز حدى قرار داده است ، هر كدام از آنها را در ديگرى وارد مىكند . . . در حالى كه آن ديگر را نيز بر اين وارد مىنمايد » .
امام با اين بيان زيبا و لطيف به موضوعى ( كرويت زمين ) كه فكر دانشمندان آن روز به آن نرسيده بود توجه مىدهد . از آنجا كه اين حقيقت از سطح افكار مردم آن زمان بالاتر بود ، امام با آگاهى از شيوههاى مختلف بيان در رسانيدن مقصد خود ، ظرافت خاصّى ، اعمال نموده و از طريق اشارهاى لطيف مقصد خود را رسانيده است .
زيرا اگر نظر امام همان كوتاهى و بلندى شبها و روزها باشد كه
هامش
( 1 ) . صحيفهء سجاديه ، دعاى بيست و يكم .