ايشانست جزيه را مقارن قهر وغلبه اهل اسلام بر ايشان در گرفتن جزيه ونزد بعضى آنست كه خود جزيه خود را بردارند وپياده بيايند وتسليم كنند به اهل اسلام ايشان ايستاده و اهل اسلام نشسته و در محل گرفتن جزيه سيلى بزنند بر پس سر دهنده و بگويد كه بده جزيه ء خود را خوار و بى اعتبار ونزد اكثر اصحاب ما مراد الزام ايشانست احكام اسلام را واجراى آن بر ايشان و آن كه تعيين نكنند اهل اسلام مقدار جزيه را بر ايشان تا خاطر جمع نكنند به دادن مقدار معين .
و بعضى اصحاب گفته اند كه مراد مؤاخذه ايشانست به آن چه طاقت نداشته باشند تا مسلمان شوند چنانچه مرويست از امام صادق عليه السّلام كه فرمود كه خداى گفته است : ( حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وهُمْ صاغِرُونَ ) .
ومراد آنست كه مر امام راست كه مؤاخذه كند ايشان را در جزيه به آن چه طاقت ايشان وفا نكند به دادن آن تا مسلمان شوند و الا چگونه خوار باشند در جزيه دادن وحال آن كه باك نمىدارند به آن چه مىگيرند ازيشان .
ومخفى نيست كه آيت مذكوره دلالت مىكند ( 1 ) بر وجوب ترك قتال
هامش
( 1 ) از آيه ء شريفه چند امورى مستفاد مىشود :
1 - جزيه مخصوص بر اهل كتاب است يعنى يهود و نصارى ومجوس كه محكوم به حكم اهل كتابست وجهت اختصاص قبول جزيه از اهل كتاب قوله تعالى ( مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ ) است زيرا كلمه ء من بيانية است كه مراد از كسانى كه ايمان به خدا وبروز رستخيز نمىآورند و حرام خدا ورسول وى را حرام نمىبينند و با دين حق رفتار نمىنمايند عبارت از كسانى است كه به ايشان كتابى نازل شده از طرف خدا .
پس غير از اهل كتاب از كسى جزيه قبول نمىشود چنانچه اخبارهم اين معنى را تأييد مىنمايد .
2 - غايت قتال با اهل كتاب اعطاء جزيه است چنانچه مىفرمايد ( حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ ) 3 - اعطاء جزيه بايد با ذلت وحقارت باشد چنانچه مىفرمايد ( عَنْ يَدٍ وهُمْ صاغِرُونَ