دارد بطريق خطاب بودن وضمير انه راجع باشد مقتول ( اسرافا ) يعنى اسراف مكنيد در كشتن از جهت آن كه كسى به اسراف وظلم كشته شود ومنصور باشد از جانب خداى تعالى به انتقام او از قاتل بطريق قصاص .
وآيت مذكوره دالست بر تحريم قتل به غير حق وجواز قصاص او مر وارث مقتول را .
الاية الخامسة قوله تعالى فى سورة النساء : ( ومَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِناً مُتَعَمِّداً فَجَزاؤُهُ جَهَنَّمُ خالِداً فِيها وغَضِبَ الله عَلَيْهِ ولَعَنَهُ وأَعَدَّ لَهُ عَذاباً عَظِيماً ) ( 93 ) .
يعنى آن كس كه بكشد مؤمنى را در حالتى كه قصد كشتن او كرده باشد پس جزاى آن كس عذاب دوزخ است در حالتى كه جاويد بماند در دوزخ وخشم كند خداى تعالى بر او و دور گرداند او را از رحمت خود ومهيا گرداند از براى او عذاب بزرگ .
بعض مفسران گفته اند كه سبب نزول اين آيت آن بود كه مقيس بن ضبابه برادر خود هشام را كشته يافت در ميان بنى النجار وقاتل او معلوم نبود كيفيت حال را به عرض رسول خدا صلَّى الله عليه وآله وسلَّم رساندند آن حضرت امر فرمود بنى النجار را كه ديت او را به برادرش دهند و برادر او را به اتفاق مرد مسلمى جهت اخذ ديت فرستاد آن جماعت قبول نموده صد شتر تسليم نمودند و چون ايشان شتران را گرفته به نزديك مدينه رسيدند مقيس آن مرد مسلم را كه همراه بود كشت وصد شتر را رانده مرتد شد و به مكه رفت پس اين آيت نازل شد .
ومراد از قتل عمد نزد محققان اصحاب ما فعليست كه نسبت به كسى واقع شود و فاعل قصد قتل آن كس كرده باشد وكشته شود به آن فعل خواه به آلت حديد باشد وخواه به غير حديد وخواه كشته شدن كسى به مثل آن فعل و آن آلت معتاد باشد
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 690
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٦٩٠