محصنة وردت فطرية و كشتن كسى بطريق ظلم .
ومراد از قتل بطريق ظلم كشتن است عمدا به غير حق ومراد از ولى مقتول وارث اوست .
ومراد از سلطان تسلط وغالبيت است بر قاتل در قصاص او واخذ ديت ازو وعفو از او ( 1 ) .
و در قول او ( فَلا يُسْرِفْ ) دو قرائتست : يا و تا اما بر قرائت اول ضمير ( يسرف ) راجع است به قاتل وفاء از براى تفريع است يعنى پس بايد كه آن قاتل تجاوز نكند از حد شرع برين وجه كه مرتكب قتل بطريق ظلم نشود تا كشته نشود و بر اين تقدير ضمير ( انه ) راجع است به ولى يا مقتول ظلما يعنى پس به درستى كه ولى مقتول ظلما يا مقتول ظلما منصور است از جانب خداى تعالى به آن كه واجب گردانيده است قصاص قاتل او را و به اختيار وارث او .
و احتمال دارد كه ضمير يسرف راجع باشد به ولى مقتول ظلما وفاء فصيحه باشد يا از براى تفريع وضمير انه راجع به مقتول اسرافا يعنى بايد كه وارث آن مقتول تجاوز نكند از حد شرع در قتل برين وجه كه غير قاتل او را بكشد يا به سبب يكى جماعتى را بكشد بىرد فاضل ديت يا به سبب زنى مردى را بكشد بىرد فاضل ديت .
و اما بر قرائت دوم ظاهر آنست كه تسرف خطاب باشد بهر كس كه صلاحيت خطاب
هامش
( 1 ) به جهت اين كه اعطاء سلطنت به ولى دم مقتول شامل است به تسلط بر قصاص در صورت قتل عمدى وتسلط بر اخذ ديه در صورت قتل خطائى وتسلط بر عفو از قصاص با تبديل بديه يا عفو محض بدون اخذ ديه وبهر حال دليل خاص نيست بر اين كه مراد از سلطنت قصاص است فقط .