از غيبت به خطاب . و كلمه ء ( إلى ) متعلق است به او به اعتبار تضمين معنى احسان وميل واولياء جمع ولى است بمعنى دوست ومعروف عبارتست از كار مستحسن شرعى .
واينجا مراد وصيت است يعنى هر گاه وصيت كند كسى به آن كه از مال او چيزى به كسى دهند بعد از اخراج آن وصيت از ثلث مال او قسمت يابد باقى مال او ميان وارثان اولو الارحام او اگر باشند .
ومخفى نماند كه آيت مذكوره دالست ( 1 ) بر آن كه قرابت سبب ارث
هامش
امام حسين است و پس از وى به پسرش تا به آخر ائمه ( عليهم السلام ) به قرار تقدم طبيعى .
معلوم است كه امر وصيت وفق قوانين الهيه بوده بعنوان استثناء از مقتضاى ترتب وتقدم طبيعى بواسطه تصريح حضرت رسول ( ص ) و به وصيت حضرت على و به وصيت حضرت امام حسن عليهم السلام تنصيص وتعيين گرديد . در واقع حضرت رسول ( ص ) و هر يكى از ائمه عليهم السلام واسطه ء فيض واعطاء منصب امامت بوده اند نسبت به لاحق خود اينست مراد از قول ( إِلَّا أَنْ تَفْعَلُوا إِلى أَوْلِيائِكُمْ مَعْرُوفاً ) چنانچه صريح اخبار وارده از ائمه ء هدى عليهم السلام در تفسير آيه ء كريمه است . فافهم وكن من الشاكرين .
( 1 ) استدلال به آيه ء ( أُولُوا الأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ فِي كِتابِ ) به اولويت در ارث بعنوان تنقيح مناط است به اين معنى كه مستفاد از آيه اولويت بعضى اولو الارحام در موضوع ولايت نيست مگر از جهت تقدم رتبه ء اول از رتبه ء ثانيه ولاحقه وبديهى است كه ولايت در ارث هم نوعى از اقسام مطلق ولايت است پس به همان علت در ارث هم ترتب وتقدم طبيعى بايد ملاحظه شود مگر در صورت وجود وصيت از ولى سابق نسبت به غير ولى وخليفه ء ثانى و معلوم است كه ولايت در ارث دو قسم است ( يكى ) ولايت ذاتى مقتضاى طبق طبيعت وقاعده اولى ( دومى ) ولايت جعلى بر خلاف قاعده ء اولى كه خود موصى در قسمتى از مال خود ديگرى را خليفه ووالى مقرر گرداند كه پس از وى قسمتى از ما ترك به آن موصى له بدهند والبته موافق اخبار وصيت به غير اعطاء ولايت وخلافت است واعطاء خلافت اگر در خصوص مال