ايشان وهو ضمير فصل است يا مبتدا از براى تخصيص يا تقوى .
ومخفى نيست كه آيت ( 1 ) مذكوره دلالت مىكند بر حليت حيوان مأكول اللحم كه تسميه واقع شده باشد در ذبح او .
و بر تحريم آن كه تسميه واقع نشده باشد در ذبح او به معونت قول او ( ولا تَأْكُلُوا مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ الله عَلَيْهِ ) ليكن به شرط آن كه ترك تسميه بر سبيل عمد باشد نه سهو .
ومراد از تسميه مطلق ذكر خداى تعالى است به عربى از ذابح كه مشتمل باشد بر تعظيم او مثل ( الله اكبر وسبحان الله والحمد للَّه ) و غير آن .
ونيز دلالت مىكند بر حليت محرمات در وقت اضطرار بطريق رخصت .
هامش
( 1 ) خلاصه ء مفاد آيه ء كريمه بشرح ذيل است :
1 - اين كه مؤمن به خدا و به قرآن نبايد از حلال خدا مانند ذبيحه كه باسم خدا ذبح شده است اعراض نمود .
2 - اين كه مناط در اباحه ء ذبيحه ياد كردن خدا است در موقع ذبح و ( نحر ) .
3 - اين كه محرمات مفصلا در قرآن وسنت حضرت پيغمبر بيان شده است تجاوز از آن جايز نيست .
4 - اين كه اضطرار موجب رخصت است به قدر ضرورت .
5 - اين كه اكثر مردم با تبعيت از خواهش . نفس در ضلالت بوده بدون علم ومدرك صحيح فتوى داده حلال را حرام و حرام را حلال مىكنند .
6 - اين كه افتاء بدون علم تجاوز از حدود ومقررات الهى است پس نبايد احكام قرآن را به دلخواه تغيير داد .
7 - اين كه خداوند داناتر است به كسانى كه از حد خود خارج شده حرام را حلال و حلال را حرام مىدانند وجزاى اعمال و تعدى ايشان را به آنها خواهد داد .