ومراد از اضطرار آنست كه خوف ومظنه ء تلف نفس يا عضوى از اعضاء باشد يا خوف ومظنه ء عارض شدن مرض يا طول او يا شدت معالجه ء او يا ضعف از همراه رفيقان در سفر و مثل آن و هر گاه حرامى حلال شود به سبب اضطرار واجب شود از جهت حفظ نفس و شرط است در رخصت به سبب اضطرار آن كه آن شخص مضطر عادى وباغى نباشد چنان كه در آيت ديگر واقع شده كه : ( فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ ولا عادٍ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ ) پس كسى كه مضطر شود و محتاج گردد به آن كه حرامى بخورد در حالتى كه باغى وعادى نباشد پس نيست گناهى بر او در خوردن آن حرام .
ومراد از باغى كسى است كه خروج كند بر امام عادل يا كسى كه مايل وراغب باشد در خوردن حرام .
ومراد از عادى قاطع طريق است يا كسى كه از مرتبه ء سيرى در گذرند ومعانى ديگر نيز گفته اند و احتياط آنست كه هيچ يك از اقسام مذكوره رخصت نباشد .
ونيز شرط است كه زياده از سد رمق نخورد و خوردن او آن را سبب تلف نفس محترمه ء انسان ديگر نباشد .
و آن حرام شراب نباشد مگر وقتى كه منحصر باشد رفع اضطرار در او چنان كه مختار محققان اصحابست بنا بر روايات صحيحه ء معتبره ء اهل بيت عليهم السلام ( 1 )
هامش
( 1 ) ( اقول ) بقى من الايات التى يمكن ان يستدل بها على حكم الذبيحة اثنتان .
( إحداهما ) فى الانعام قوله تعالى ( فَكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ الله عَلَيْهِ إِنْ كُنْتُمْ بِآياتِهِ مُؤْمِنِينَ ) ( 118 ) .
يعنى از گوشت حيواناتى كه ذاتا خداوند آنها را حلال گوشت آفريده و اسم خدا