وقول او ( مِنْ نِسائِهِمْ ) صله ء يظاهرونست به اعتبار تضمين بعد و احتمال دارد كه او نيز بمعنى تبعيض باشد يعنى تشبيه مىكنند ظهر را از زنان خود به ظهر مادران خود .
وقول او ( إِنْ أُمَّهاتُهُمْ ) نفى است با استثناء جهت بيان نفى سابق ازين جهت معطوف نشد برو .
وقول او ( وإِنَّهُمْ لَيَقُولُونَ مُنْكَراً مِنَ الْقَوْلِ ) تنبيه است بر تحريم ظهار از جهت آن كه از جمله ء اقوال قبيحه ء كاذبه است ( 1 ) .
وقول او ( إِنَّ الله لَعَفُوٌّ غَفُورٌ ) اشارتست به آن كه گناه ظهار معفو ومغفور است
هامش
بمعنى تبيين اقوى است به اين معنى كه مرد مظاهر وزن مظاهره هر دو از شما مؤمنان ومؤمناتست نه از كفار و اهل جاهليت چون كه آيه ء شريفه پس از وقوع ظهار اوس بن صامت با زوجه اش خولة بنت ثعلبه نازل شد و آن اول ظهارى بود كه در اسلام اتفاق افتاد .
( 1 ) قول بر اين كه آيه ء شريفه ( وإِنَّهُمْ لَيَقُولُونَ مُنْكَراً مِنَ الْقَوْلِ وزُوراً ) تنبيه است بر حرمت ظهار به جهت كذب در تنزيل ظهر زوجه منزلة الام .
باطل است زيرا كه اگر مراد از منكر وقول زور حرمت ظهار وكذب جعل ظهر زوجه مانند ظهر مادر باشد آن وقت حكم به انعقاد ظهار ولزوم كفاره در صورت عود به وطى زن مظاهر منها لغو خواهد شد چون كه امر حرام منعقد نمىشود تا موجب كفاره در صورت عود باشد .
بلكه مراد از قول منكر وزور قبح وزشتى تشبيه ظهر زن به ظهر مادر است به جهت هتك حرمت مادر چنانچه مىفرمايد كه هر آينه مىگويند زشتى از سخن ( مىگويند سخن زشتى ودروغ ) .
يا اين كه مراد از قول منكر وزور عبارتست از تنزيل ظهار مانند طلاق در تمام احكام چنانچه در جاهليت به مجرد ظهار حكم به فراق مىنمودند بدون ايقاع طلاق بلفظ آن چنانچه اخبار وارده در شأن نزول آيه ء شريفه اين معنى را تصريح مىكند .