بعضى مفسران گفته اند كه اين آيت نيز در شأن طعمة بن ابرق نازل شد كه از همسايه ء خود قتادة بن نعمان زرهى دزديد و به يهودى سپرد و چون دزدى او ظاهر شد قوم او كه بنو ظفر بودند حيله ها مىكردند ودروغها به يك ديگر قرار مىدادند كه آن دزدى را از طعمه دفع كنند و از پيغمبر صلى الله عليه وآله وسلَّم التماس مىنمودند كه حمايت ايشان كند پس آيت سابقه كه قول او ( إِنَّا أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ ) است تا آخر نازل شد .
ونجوى مصدريست بمعنى راز گفتن ونجوى رازيست كه ميان دو كس باشد ونجوى گاهى بمعنى جماعت راز گويان مىآيد به حقيقت يا مجاز چنان كه در قول خداى تعالى : ( إِذْ هُمْ نَجْوى ) واقع شده واينجا هر دو معنى محتمل است .
پس اگر مراد معنى اول باشد قول او ( إِلَّا مَنْ أَمَرَ ) استثناست از ( كَثِيرٍ مِنْ - نَجْواهُمْ ) بحذف مضاف يعنى ( الا نجوى من امر ) يا از ضمير ( نجواهم ) كه راجع است به قوم پيغمبر صلى الله عليه وآله وسلَّم بىحذف مضاف .
و اگر مراد معنى ثانى باشد احتياج بحذف مضاف نباشد اصلا .
و بر هر تقدير مستثنى محلا مجرور باشد بر بدليت و احتمال دارد كه محلا منصوب باشد به مستثناى متصل يا منقطع بمعنى لكن .
و در بعض روايات اهل بيت عليهم السلام آمده كه مراد از معروف قرض حسنه است .
و احتمال دارد كه مراد از صدقه صدقه ء واجبه باشد و از معروف صدقه ء مندوبه
هامش
است در صورتى كه براى توطئه ودسيسه باشد وامريست بىفايده در صورتى كه براى امر شخصى همان دو نفر باشد آن كه موجب انزجار خاطر شخص سومى خواهد شد .
2 - اين كه پنهان حرف زدن در باره ء صدقه به ديگرى و يا اطاعت الهى و يا اصلاح بين مردم پسنديده است .