إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ واتَّقُوا الله لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ ) ( 9 )
يعنى و اگر دو گروه از مؤمنان مقاتله وكارزار كنند با هم پس صلح اندازيد ميان ايشان پس اگر تعدى كنند يكى از آن دو گروه بر گروه ديگر پس قتال كنيد با آن گروهى كه تعدى مىنمايد تا آن كه بر گردد از تعدى خود بسوى امر خداى تعالى پس اگر برگردد پس صلح اندازيد ميان ايشان به راستى وراستى كنيد به درستى كه خداى تعالى دوست مىدارد راستى كنندگان را اينست وجز اين نيست كه مؤمنان برادران يكديگرند پس صلح اندازيد ميان دو برادر خود وپرهيز كنيد از قهر خداى تعالى شايد كه رحمت كرده شويد .
مرويست از ابن عباس كه سبب نزول اين آيت آن بود كه پيغمبر صلى الله عليه وآله وسلَّم توقف نمود نزد بعضى انصار وحال آن كه بر دراز گوشى سوار بود پس دراز گوش آن حضرت سرگين انداخت وعبد الله بن ابى سلول بينى خود را گرفته گفت كه دراز گوش خود را بران كه متأذى گردانيد ما را بوى بد سرگين او .
عبد الله بن رواحة گفت كه والله بوى سرگين دراز گوش رسول خدا خوشتر است از بوى مشك .
و پيغمبر صلى الله عليه وآله وسلَّم گذشت وميان ايشان وقوم ايشان كه اوس وخزرج بود جنگ شد و به مقاتله انجاميد .
پس پيغمبر صلى الله عليه وآله وسلَّم برگشت وايشان را با هم صلح داد پس اين آيت نازل شد .
بدان كه اقتتال بمعنى مقاتله است يعنى با يكديگر كشش وكارزار كردن وضمير جمع در اقتتلوا راجع است به طايفتان به اعتبار ما فوق الواحد يا به اعتبار معنى طايفتان كه مشتمل است بر افراد متعدده از هر جانب ومقاتله ء طايفتين در حقيقت مقاتلات متعدده است ميان افراد متعدده آنها بخلاف اصلاح كه عبارتست از ايقاع
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 78
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٧٨