وبرين تقدير مراد از قول او ( خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى ) آنست كه بهترين زادها پرهيزكاريست از گدائى وزحمت دادن مردم .
و بر هر تقدير قول او ( واتَّقُونِ يا أُولِي الأَلْبابِ ) تأكيد احكام سابقه است وتهديد بر مخالفت آنها واشارتست به آن كه مقتضاى عقل پرهيزكاريست از مخالفت احكام الهى .
ومخفى نماند كه آيه ء مذكوره دالست بر وجوب اداى حج در سه ماه مذكور ( 1 ) و بر حرمتى جماع وكذب وجدال بمعنى مذكور در حج .
الاية الثالثة قوله تعالى فى سورة البقرة ايضا : ( لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ فَإِذا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفاتٍ فَاذْكُرُوا الله عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرامِ واذْكُرُوهُ كَما هَداكُمْ وإِنْ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الضَّالِّينَ ) ( 279 ) .
هامش
( 1 ) آيه ء كريمه به چند امر دلالت دارد :
1 - اين كه اوقات حج منحصر به ماههاى حرامست ( شوال وذى القعده وده روزه ذى الحجة الحرام ) تا اتحاد واقعى ويگانگى در ميان گروه هاى مختلف حاصل گردد .
2 - اين كه در ايام حج پس از احرام جماع با عيال و گفتن فحش به ديگرى وگفتار لغو ونزاع با همديگر حرام بوده ومبطل عمل است .
3 - اين كه آداب ومراسم حج را كه خداوند متعال به جهت تمرين وممارست در اجتناب از قبايح مقرر فرموده همواره در نظر داشت تا اين كه براى سفر آخرت از پرهيزكارى توشه ذخيره كرده شود .
4 - اين كه بهترين تدارك زاد وتوشه تقوى وپرهيزكاريست .
5 - اين كه خوف وترسيدن در ايام حج و يا غير آن از عذاب خدا وكيفر اعمال قبيحه در دنيا و يا در روز رستخيز براى صاحبان عقل واجب است :
پس اى صاحبان عقل از عذاب خدا در همه حال بترسيد واعمال ناشايسته را ترك كنيد و تقوى را شعار خود گردانيد .