وفرض در اصل لغت بمعنى تقدير است ( 1 ) و در شرع بمعنى واجب گردانيدنست واينجا مراد واجب گردانيدن حج است بر خود به نيت كردن واحرام بستن وشروع در آن .
ومراد از رفث ( 2 ) جماع است و از فسوق ( 3 ) كذب و از جدال ( 4 ) گفتن لا والله وبلى والله چنان كه مختار اصحاب ماست .
وقرائت مشهور در هر سه اسم لا ، فتح است وبرين تقدير كلام جمله ء خبريه است بمعنى انشاء يعنى بايد كه جماع وكذب وجدال واقع نشود در حج يا آن كه مراد از رفث وفسوق وجدال مشروع است تا كذب لازم نيايد يعنى امور مذكور مشروع نيست در حج اگر چه گاهى واقع شود بر خلاف شرع يا آن كه مبنى است بر تنزيل امور مذكوره كه واقع شود بر خلاف شرع به منزله ء عدم چنان كه در قول خداى تعالى ( لا رَيْبَ فِيهِ ) گفته اند .
و بعضى قراء رفث وفسوق را برفع خوانده اند وجدال را بفتح وبرين تقدير نفى جدال به همان معنى است كه در قرائت مشهوره مذكور شد ونفى رفث وفسوق برين تقدير نيز به همان معنى باشد كه در قرائت مشهوره مذكور شد و تغيير
هامش
( 1 ) فرض يفرض بكسر العين فرضا : الامر : قدره وتصوره ولاحظه بعقله . عينه ، فرض الله : وقت الله الاحكام على عباده : سنها وأوجبها .
( 2 ) الرفث اصله الافحاش فى النطق وقيل الرفث بالفرج الجماع وباللسان المواعدة للجماع .
( 3 ) الفسوق هو الخروج من الطاعة والكذب كان من جملته .
( 4 ) الجدال هى المجادلة والمشاجرة والمخاصمة والافتتال وقول لا والله وبلى والله كان من الافتتال حيث انه يفتل العهد ويجعل الله عرضة فى الايمان .