آهوى مشكين با انواع ديگر آهوان فرق دارد بدين شرح كه كوچكتر است ، شاخ ندارد ، دستهايش از پاهايش كوتاهتر مىباشد ، و مشك حاصل ترشحات غدّهاى است كه ميان تخمگاه و ناف جنس نر اين نوع آهو جاى دارد . ديگر مشخصات آهوى مشكين قوّت زياد حاسههاى شنوايى و بينايى و بويايى اوست . عادت اين جانور اين است كه روزها در جايى دور از نظرها مىآسايد و صبحگاهان و به هنگام غروب به چرا مىرود .
مشك تازه به رنگ قهوهاى سير است . وقتى مشك در نافهء آهو كه همان كيسه مشك است جمع گردد در تن آهو درد و خارش حادى توليد مىكند و حيوان ناچار مىشود كه با ضربات سم خود يا ماليدن اندامش به سنگ مشك را از كيسه بيرون كند . بوى چنين مشك آن قدر تند است كه هر جا بيفتد تا مسافتى دور از آن هيچ نوع گياه نمىرويد ، نافهء يا كيسهء مشك گرد است و به طور متوسط هر كيسه سى گرم مشك دارد .
در قديم مشك را به چند گونه از آهوى مشكين جدا مىكردهاند و امروز به طرق بهتر و علمىتر مىگيرند . اين نكته نيز گفتنى است كه در اين زمان براى حفاظت آهوان مشكين و ديگر جانوران كمياب دولت چين قوانين سختى وضع كرده ، و نيز كارشناسان متخصص با به كار بردن روشهاى خاص موفق شدهاند كه در محلهاى مخصوص آهوان مشكين را تربيت و اهلى كنند و مشك را به طريق علمى به دست مىآورند .
ملكشاه سلجوقى : ابو الفتح حسن ملكشاه پسر الب ارسلان كه 19 جمادى الاول 447 هجرى قمرى به دنيا آمد . بزرگترين سلاطين سلسله سلجوقى است . او وسعت كشور را از چين به درياى مديترانه رساند . خواجه نظام الملك وزير از جمله عوامل مؤثر گسترش و عظمت و آبادانى كشور ملكشاه بود . خواجه كه پدرش على بن اسحاق و مادرش زمرد خاتون بود شنبه 13 ذى حجه 455 به وزارت رسيد . بيست و هشت سال و هفت ماه وزارت كرد ، و روز پنج شنبه دهم رمضان 485 در هفتاد و هفت سالگى به ضرب دشنهء ابو طاهر حارث كشته شد ، و او نخستين شخصيت بزرگ اسلام بود كه به دست فرقه باطنيه جان باخت . و ملكشاه نيز سى و پنج روز پس از قتل وى شب جمعه پانزدهم شوال 485 هجرى قمرى برابر 23 نوامبر 1092 ميلادى در سى و هشت سالگى درگذشت .
از كارهاى خوب و مشهور ملكشاه بستن زيجى در اصفهان و اقدام به اصلاح تقويم بود .
و اين تقويم همان است كه به نام سالنماى جلالى شهرت يافته است . زيج ملكشاه به سال 467 بسته شده است .
عاملان رصد جلالى حكيم عمر خيام نيشابورى ، امام ابو المظفر اسفزارى ، خواجه عبد الرحمن خازنى ، ميمون بن نجيب واسطى ، محمد بن احمد معمورى بيهقى ، بودند ؛ و مبدء تاريخ جلالى كه به اتفاق همه اخترگران و محققان كاملترين تواريخ است جمعه دهم رمضان 471 هجرى قمرى است .
مهيار از قراء معتبر بلوك مهيار است . از خرابههايش معلوم مىشود كه سابقا بزرگ بوده . اكنون پانصد خانوار و دو هزار نفر جمعيت دارد . زراعتش منحصر به غله است . در زمان صفويه كاروانسراى
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1929
مساهمون: ژان شاردن
ص١٩٢٩