تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1777

مساهمون:

ص١٧٧٧
چهار سال پس از پايان يافتن بناى مدرسه الغ بيگ به ساختن رصد خانه‌اى سه طبقه آغاز كرد و بعد از اين كه ساختمان آن به پايان آمد چند تن از اخترگران معروف آن روزگار از جمله صلاح الدين موسى قاضى زادهء رومى ، مولانا على قوشچى ، غياث الدين جمشيد كاشانى و معين الدين كاشانى را به رصد كردن روشنان فلكى مأمور فرمود . اينان با بصيرت تمام به كار پرداختند و پس از اندازه‌گيرى دشوار و دقيق به بررسى حركت سالانه پنج سياره : زحل ، مشترى و مريخ ، زهره ، و عطارد پرداختند . اندازه‌گيريهاى اين دانشمندان چندان دقيق بود كه با محاسبه دلامبر و لالانه كه قرنها بعد با استفاده از ابزار و آلات جديد نجوم صورت پذيرفت به شرح جدول زير پيش از دو تا چند ثانيه اختلاف نداشت : نام سياره / اندازه‌گيرى زيج الغ بيگ / اندازه‌گيرى جديد زحل / 12 درجه ، سيزده دقيقه ، 39 ثانيه / 12 درجه ، 13 دقيقه ، 36 ثانيه مشترى / 30 درجه ، 20 دقيقه ، 34 ثانيه / 30 درجه ، 21 دقيقه و 31 ثانيه مريخ / 191 درجه ، 17 دقيقه ، 15 ثانيه / 191 درجه ، 17 دقيقه ، 10 ثانيه زهره / 224 درجه ، 17 دقيقه ، 32 ثانيه / 224 درجه 17 دقيقه ، 30 ثانيه عطارد / 53 درجه ، 43 دقيقه ، 13 ثانيه / 53 درجه ، 43 دقيقه ، 3 ثانيه در سال 853 قمرى عبد اللطيف يكى از پسران الغ بيگ بر پدر ياغى شد . ميان پدر و پسر جنگ درگرفت . پسر غالب آمد و پدر اسير شد و عبد اللطيف روز دهم رمضان 853 به دست يكى از خدمتگران خود او را كشت . اين پادشاه دانشپرور و دانشمند از سال 812 تا 850 به مدت سى و هشت سال بر ماوراء النهر حكومت ، و پس از مرگ پدرش شاهرخ تنها دو سال و هشت ماه سلطنت كرد . و در اوايل قرن دهم هجرى جمعى از جهّال حيوان صفت به تحريك گروهى از فقيهان كوردل قشرى اين بناى عظيم علمى را چنان درهم كوبيدند كه تا سال 1908 ميلادى برابر خورشيدى جاى آن نيز معلوم نبود در اين سال و . ل . وياتكين
V . L . Viatkin
باستانشناس معروف با تلاش و جستجوى زياد آثار و جاى آن را يافت . در سال 1941 ت . ن . قرى نيازوف باستانشناس نامى روس گور الغ بيگ را در سمرقند كشف و نبش كرد . جسد در گورى از سنگ بود . چون امير زاده كشته شده بود و شهيد بود به آيين مسلمانان با لباس خونينش او را دفن كرده بودند . مهرهء سوم گردنش بر اثر ضربت سلاحى برنده جدا شده بوده . همچنين بر اثر ضربتى ديگر كه از جانب چپ بر او وارد آمده بود گوشه راست فك زيرين و لب پاينش بريده شده بود . الكندى ابو يوسف يعقوب بن اسحاق الكندى ، به سال 185 قمرى - 180 خورشيدى در بصره به دنيا آمد . پدرش در زمان خلافت مهدى عباسى سومين خليفهء بنى عباس و هارون الرشيد پنجمين خليفه عباسيان 194 - 170 قمرى 188 - 165 خورشيدى حاكم كوفه بود . معتصم عباسى تربيت پسرش محمد را به او سپرد . الكندى دانشى مردى بلند نام بود از اين جهت او را فيلسوف العرب مىناميدند . وى بسيارى از كتابهاى فلسفى را به زبان عربى برگرداند ، از اين جهت جمعى