پونس
) Pones (
مىنامند استفاده مىكنند . خم يا خمرهء ايرانى كلمهاى عربى و به معنى شراب است ، و از فعلى مشتق شده كه به معنى آشفتن و سردرگم كردن است « 1 » زيرا مصرف شراب عقل و هوش را مختل و آشفته مىكند . اما تازيان رز يا درخت انگور را تفخيم كردهاند ، و چون مصرف عصارهاى كه از آن حاصل مىشود آدمى را به سخاوت و كرامت برمىانگيزد بدان صفت جود و بخشندگى دادهاند .
به تحقيق نمىتوان گفت كه شراب در خم چند سال به مزه و خاصيت خود باقى مىماند زيرا كسانى كه خم شراب در خانه دارند همين كه گمان برند ممكن است از سوى محتسبان يا افراد قشرى و متعصّب مورد توهين و تعذيب قرار گيرند خمهاى خود را مىشكنند ؛ امّا اگر قول استرابن حجت و مورد اعتماد باشد شراب در خم بىآن كه مزه و خاصيتش بگردد سه نسل و به عبارت ديگر تا زمانى بسيار دراز و نامحدود باقى مىماند .
شراب را در شيشه يا مشك مىريزند و از جايى به جاى ديگر مىبرند ، و اگر مشك را خوب و به آيين درست كرده باشند شراب هر چند مدت در آن باشد خراب نمىشود . نزد مىخواران شراب وقتى مطلوب و خوب است كه مردافگن و نيروى گيرند گيش زياد باشد از اينرو شراباندازان براى اين كه شرابشان مرغوبتر باشد در شرابى كه براى فروختن آماده مىكنند مقدارى كچوله - ازاراقى - يا شاهدانه يا آهك مىريزند .
امّا آن دسته از مردمانى كه احكام مذهبى را محترم مىشمارند و كاملا رعايت مىكنند تا زندهاند لب به خوردن شراب نمىآلايند ، و براى اين كه از مكيفات بىبهره نمانند از خشخاش استفاده مىكنند كه به كار بردن آنها گاهى از آثار شراب و عرق در آدمى بيشتر است .
در زمانهاى قديم كسانى كه اشتغالات جسمى و فكريشان زياد بوده به منظور رفع خستگى و ايجاد نشاط از اين ماده استفاده مىكردند .
خشخاش را سه گونه به كار مىبرند . نخست از شيرهء منجمد آن كه ايرانيان به صورت حبههاى كوچكى درمىآورند و به آنها شم بيگى
) Achem Begui (
مىگويند .
بدينسان كه آنان كه با اين مادّهء مخدر تازه آشنا شدهاند به قدر برآمدگى ته سنجاق از آن بر مىگيرند و مىخورند ، و اندك اندك بر مقدارش مىافزايند ؛ امّا نبايد مصرف روزانهشان از درشتى يك نخود بگذرد زيرا اين مادّه زهرى كشنده است .
ايرانيان بر اين اعتقادند كه مصرف اين ماده منظرههاى زيبا و فرحبخشى در برابر ذهن
هامش
( 1 ) - شاردن خم و خمره را كه فارسى است با خمر كه عربى است به اشتباه گرفته است .