اما علىرغم اين تحريم كم كسى پيدا مىشود كه به عمر خود مشروب نخورده باشد .
درباريان ، سواركاران و سرسپردگان به نشاط و طرب جملگى شرابخوارند ، و چون همه دردمندان ، ورشكستگان و نااميدواران شراب را يگانه داروى آرامبخش دردهاى درونى خود مىپندارند بدان پناه مىبرند . و اگر پس از خوردن شراب دير به نشاط آيند و سرشان زود و خوب گرم نشود مىگويند : اين شراب مردافگن نيست . آنان گرچه به خوردن شراب عادت ندارند و آن را مانند دوا با اخم و ناراحتى مىآشامند ولى وقتى كاملا به نشاط آمدند به اميد آن كه از آن مرز نيز بگذرند به عرق خوردن رو مىآورند .
جز جاهايى كه يهوديان و مسيحيان و گبران كه اصيلترين و كهنترين اقوام ايرانند مسكن ندارند ، در هر جاى ايران شراب خوب پيدا مىشود . چنان كه ياد كردم شرابخوارى در كيش اسلام حرام است ، اما چون شاه روزى بى مى و مطرب نمىگذراند و درباريان و هيأت حاكمه و صاحبان جاه و مقام در گرجستان ، ارمنستان ، مدى ، هيركانى شرقى ، شيراز و يزد كه مراكز ايالت كرمان است توليد مىشود . تا پانزده سال قبل ، پيش از آن كه اروپاييان طرز ساختن شراب خوب را به شراباندازان اصفهانى ياد بدهند ، شرابهاى اصفهان بدترين شرابهاى ايران بود . زيرا آن را از يك قسم انگور ريز بيدانه نامرغوب درست مىكردند ، و شراب حاصل از آن بخارانگيز و بدخوراك بود و معده را سرد مىكرد . بعدها به تقليد فرانسويان از اختلاط انگورهاى ريز يا درشت شراب مطبوعى درست كردند .
اروپاييان شراب را در بشكه نگه مىدارند ، امّا چون اين ظرف چوبين بر اثر خشكى و گرمى هوا مىتركد در ايران قابل استفاده نيست ، و به جاى آن خم به كار مىبرند . خم بيضى شكل و مانند تخممرغ است و در حدود دويست و پنجاه تا سيصد پينت
) Pinte (
گنجايش دارد . « 1 » جاگيرى بعضى نيز از يك مويى
) Muid (
تجاوز مىكند .
جدار بعضى خمها ساده ، و برخى لعابدار است . جدار خمهاى بدون لعاب را با قشرى روغن حاصل از گداختن چربى گوسفند مىاندايند تا شراب جذب خم نشود .
همچنان كه ما اروپاييان بشكههاى شراب خود را در جاهاى سرد نگه مىداريم ايرانيان خمهاى شراب را در جايى سرد مانند زيرزمين قرار مىدهند . حتى خمهايى را كه نمىخواهند زود از شرابش استفاده كنند در گودالى عميق جاى مىدهند ، درش را مسدود ، و زير خاك مىكنند . شنيدهام در ولايت پواتو
) Poiteu (
فرانسه از خمهاى ايرانى كه آن را
هامش
( 1 ) - پينت 93 سانتيمتر مكعب و مويى معادل هجده هكتوليتر مىباشد .