زود داغ مىشود - مقدارى خمير برمىدارند ، و چنان پهن مىكنند كه بزرگى و ضخامت خمير پهن شده از كلفتى و اندازهء تابه بيشتر نباشد . اين خمير در فاصلهء زمانى كه خمير ديگرى را به همان اندازه و به همان كلفتى پهن مىكنند پخته مىشود . سپس نان پخته شده را برمىدارند ، از بيرون به سنگ اجاق تكيه مىدهند تا اگر خوب پخته نشده برشته شود ، و جاى آن خمير تازه را مىگذارند . خمير كردن و پهن كردن و پختن نان چنان تند انجام مىگيرد كه يك مرد مىتواند در مدّت يك ساعت به قدر مصرف دوازده نفر نان بپزد . يعنى در حالى كه يك ورقه خمير روى تابه است ، و نان پخته شده كنار سنگ اجاق است يك قطعهء خمير ديگر پهن و آماده شده است . هندوان معمولا هنگام پختن نان روى صفحات خمير چند دانهء تند مىافشانند يا روى آن را با انغوزه كه به مذاق هنود خوش مىآيد مىاندايند .
ثروتمندان هندو فقط نانهايى مىخورند كه به كره و شكر آميخته باشد .
جز در كشور عثمانى در هيچ يك از ممالك آسيا كه به آنها سفر كردهام نديدهام كه به غذاهاى خود مشك يا عنبر اشهب بياميزند ، امّا تركها اين دو را به شربتهاى خود ، مخصوصا شربتى كه سلطانى نام دارد مىافزايند . ايرانيها مشك و عنبر دانه به شربت مىزنند و نه به غذا ، امّا هنگام پختن مربّا از اين دو مادّه استفاده مىكنند . منظور بعضى از آميختن مشك و عنبر به مرباجات تقويت است ، و هدف بعضى افزايش و تحريك نيروى شهوانى و جنسى . افراد دارا و خوشگذران به هنگام ديد و بازديدهاى خود پيش و بعد از صرف غذا ، اين مقويات را به كار مىبرند تا سر حال و شاد و خندان باشند ؛ و من بارها ديدهام كه ايرانيان به هنگام درست كردن معجونهاى مقوى چگونه از اين مواد استفاده مىكنند ؛ و بسيار بار شنيدهام كه زنان دولتمندان ايران به نسبت دارايى خود در جعبهء زرين يا زرين جواهرنشان مقدار زيادى مواد معطّر كه از سه اونس تجاوز مىكند ، جاى مىدهند ، و آن قوطى را با زنجير زرين به گردن مىآويزند . اين نكته را نيز يادآور شوم كه زنان متشخص ايران بر اطلاق مقدار زيادى عطريات به كار مىبرند .
امّا مردم هند به سبب شدّت گرماى محيط زندگى خود در غذاهاى خود كمتر مشك و عنبر مىآميزند ولى مردان و زنان جوان بيشتر از مردمان كشورهاى ديگر به استفاده كردن آنها اشتياق و رغبت دارند زيرا جسمشان بر اثر گرمى محيط زيست ضعيف و سست است ، و براى اين كه از لذائذ جنسى محروم نمانند ناچار به تقويت
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 828
مساهمون: ژان شاردن
ص٨٢٨