اثر طول اقامت در آن سرزمين به شيوهء اروپاييان زندگى مىكنند ؛ مانند ساكنان قلعهء سنژرژ واقع در باتاويا ، مخصوصا ساكنان گوا رسم چنان است كه برنج خشك يا كته را به جاى نان مصرف مىكنند .
در طول مدّت درازى كه در مشرقزمين به سر بردهام اين نكته بر من مسلم شده كه خارجيان به نسبت مدت زمانى كه با محيط آن قاره آشنا و خوپذير مىگردند به خوردن برنج عادت مىكنند و با نان بيگانه مىشوند ، و انكار نمىتوان كرد كه برنج غذايى است بسيار مطبوع ، خوشمزه ، سالم ، گوارا و سريع الهضم . برنج بر مقدار خون نمىافزايد ، فضولاتش كم است ، در معده و امعاء توليد گاز نمىكند ، و مجموع اين امتيازات و مزاياى ديگرى كه دارد ، در سرزمينهايى كه مانند هند هوايش گرم و سنگين است ، در خور توجه مىباشد . اما ساكنان كشورهاى اروپايى و ممالك همانند آن به اقتضاى شرايط محيط زيست احتياج به غذاهاى تندتر ، نيروبخشتر ، پرآبتر و لذيذتر دارند ، و من بر اين باورم ، و تأكيد و تكرار مىكنم كه با بررسى و مطالعهء دقيق شرايط اقليمى و محيط زندگى جوامع بشرى مىتوان به بسيارى از خصوصيات زندگى آنان ، از جمله طرز خوراك ، پوشاك ، مسكن ، و نيز به عادات و اخلاق و رسوم ، و دامنهء علوم و صنعت ، حتى به معتقدات مذهبى آنان و گرچه سست و نادرست باشد ، راه يافت .
از خواص بارز برنج آنچه بيشتر مورد توجه من است اين است كه برنج خون را معتدل و پاكيزه مىكند ، و به جدّ بر اين باورم براى كسانى كه تب دارند يا به بعضى بيماريها گرفتارند هيچ غذايى بهتر از برنج نيست . براى درست كردن چنين غذا از برنج ، آن را مىكوبند با آب مىپزند ، و وقتى مطبوخى رقيق حاصل شد مىخورند ، و پس از اينكه حال بيمار به بهبود گراييد شكر و شير بادام و كمى دارچين به آن مىافزايند ، و اين غذايى است بسيار لذيذ و نيروبخش كه با خرج كم فراهم مىشود .
و من هر زمان خسته و فرسوده مىشدم و احساس ناراحتى و كسالت مىكردم ، يك كاسه از اين غذا مىخوردم و بهبود مىيافتم .
در هند نوعى برنج به دست مىآيد كه پرتغاليها مطبوخ آن را بسيار دوست مىدارند و اسمش را برنج معطر گذاشتهاند . روى پوست دانههاى اين نوع برنج يك يا دو خطّ ريز قرمز رنگ وجود دارد ، و نسبت به انواع برنجهاى ديگر خوشبوتر است . ولى عطرش فقط در پوست آنست و من وقتى به اروپا برمىگشتم مقدارى از اين برنج را در
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 825
مساهمون: ژان شاردن
ص٨٢٥