فصل پنجم ميوههاى ايران
من اين فصل را با خربوزه كه بهترين ميوههاى ايران است ، آغاز مىكنم . در اين سرزمين بيست نوع خربوزه وجود دارد ، و اوّلين آنها گرمك است كه بنا به عقيدهء عامه به طبع گرم است . گرمك گرد و نسبة كوچك و بىمزه ، و آنقدر لطيف و نرم است كه وقتى در دهان مىگذارند آب مىشود . گرمك ميوهء فصل بهار است و پزشكان ايران توصيه مىكنند مصرف آن مخصوصا براى شستشو و پاكيزه كردن معده بسيار مفيد است . به همين سبب است كه مخصوصا در اين فصل معده و امعاء و احشاى اسبان را با دادن علف صاف و پاك مىكنند ، و رعايت كردن اين اصل مسلّم مخصوصا در ماه آوريل واجب و لازم است .
هريك از مردم ايران معمولا مدت پانزده روز يا سه هفته روزى ده يا دوازده ليور گرمك مصرف مىكند ؛ و عامه بر اين باورند كه گرمك خون را تصفيه و تازه مىكند و طراوت مىبخشد . و در تأييد اين دعوى مىگويند دو پزشك عرب وقتى فصل وفور گرمك بود وارد اصفهان شدند و چون مشاهده كردند در هر كوى و برزن انبوه گرمك روى هم انباشته شده و مردم مىخرند يكى از آن دو به ديگرى گفت بايد از اينجا به جاى ديگر برويم ؛ در اين شهر كارمان نمىگيرد . مردم اين شهر دوايى كه درمان همهء دردهاست در اختيار دارند .
امّا عدّهء ديگرى از مردم دانا و تجربت آموخته بر اين اعتقادند كه مصرف زياد گرمك نه تنها سودمند نيست بلكه انسان را دچار تب شديد و دير درمان فصل پاييز مىكند . زيرا خوردن بسيار گرمك به صفرا تبديل ، و موجب بروز تب مىگردد .
پس از گرمك انواع خربزههاى ديگر مىرسد كه آخرين آنها نوعى است كه