اشارتى صريح به واقعيت حال آنهاست .
كشيشان به ندرت دعا مىخوانند ، بهتر بگويم : هرگز نمىخوانند . اما مطرانها و اسقفها گاهى به هنگام صبح يا عصر ، مخصوصا در روزهاى هفتهء مقدّس خواندن دعاهاى دينى را فراموش نمىكنند . در چنين موارد بر حسب رسم و عادت ، خوانندگان دعا به دو دسته تقسيم مىشوند . از ميان آنان يك نفر با صداى بلند آنچه را بايد بخواند مىخواند . خوانندگان گاه و بيگاه به تقليد يونانيان آهنگ خواندن سرود را تغيير مىدهند .
در خور گفتن است كه چه عدهء خوانندگان سرود بسيار كم ، حتى يك نفر باشد اين رسم به همين گونه اجرا مىشود ، و شايد اين ناهماهنگى و آشفتگى نتيجهء عدم آشنايى آنان به موسيقى باشد . چنان كه از آن جز يك آهنگ ناموزون و گوشخراش دلازار چيزى نمىدانند .
زمزمه و ترنم دعاهاى مذهبى ميان مسيحيان سابقهاى بس كهن دارد ؛ و گرچه گاهى بعضى از صاحبان قدرت مانند ژولين مرتد (
julien l'apostat
) خلق را از اجراى اين مراسم منع كردهاند اما بنابر آنچه روفن (
rufin
) در تاريخ خود آورده علىرغم دستورهاى ناستوده اين زورمندان بدآيين ، همواره رسم ترنم سرودهاى مذهبى را با صداى رسا به جا آوردهاند . آواى سرود خواندن موسى و تمام پيروانش اعم از زن يا مرد هنگامى كه به حكمت و مشيّت پروردگار ، تندرست و پيروزمندانه از گذرگاهى كه در درياى سرخ به وجود آمد گذشتند ، و مصريان در وقت عبور از همان گذرگاه همه غرقه شدند ، در سراسر فضا طنينانداز بود .
سن بازيل در تاريخ خود آورده است كه در زمان وى مسيحيان در تمام كليساهاى مشرق زمين سرودهاى مقدس را به آواز رسا مىخواندند . اما اولياى كليساى لااوديسه (
laodice e
) فرمان داده بودند كه مردم بايد تنها مزامير داوود را زمزمه و ترنّم كنند .
در فصل بيست و يكم كتاب عتيق آمده است كه مؤمنان مطيع حضرت مسيح بايد همه روزه سرودهاى مقدس را به آواز بخوانند . اما مردمان مينگرلى به سبب نداشتن آموزگاران دانا و دلسوز بر اثر جهل و غفلت ، اصول و نحوهء قراءت سرودهاى مقدس و سرودهاى قداس را دگرگون كردهاند ، و بر خلاف فرمان خداى بزرگ ، آنها در خانه و يا زيرزمينهاى منازل مسكونى خود مىخوانند .