380 . سخن فضل بن عباس پس از بيعت با ابوبكر
زبير بن به كار روايت كرد كه محمد بن اسحاق گفت : « 1 »
هنگامى كه با ابوبكر بيعت شد ، تيم بن مرّة به خود افتخار كردند . راوى گويد : عموم مهاجرين و تمامى انصار شك و ترديدى نداشتند كه على بعد از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به جانشينى و خلافت خواهد رسيد . فضل بن عبّاس گفت : اى گروه قريش ، به ويژه ، اى بنى تيم ، شما خلافت را بعد از نبوّت تصاحب كرديد حال آنكه ما شايستهء آن هستيم نه شما . اگر ما به جستجوى اين امر - كه خود نيز سزاوار آن هستيم - بوديم ، هر آينه بيزارى و ناراحتى مردم از ما بيش از بيزارى آنان از غير ما بود . چون آنان بر ما حسد و كينه ورزيدند و همانا مىدانيم كه مولايمان ( على ) عهد و پيمانى ( با رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله ) دارد كه به آن پايبند است .
يكى از فرزندان ابو لهب بن عبد المطلب بن هاشم « 2 » در اين مورد شعرى به اين صورت گفت :
ما كنت احسب ان الأمر منصرف * عن هاشم ثمّ منها عن ابى حسن
أليس اوّل من صلّى لقبلتكم * و أعلم الناس بالقرآن و السّنن
و أقرب الناس عهدا بالنبى و من * جبريل عون له فى الغسل و الكفن
ما فيه ما فيهم لا يمترون به * و ليس فى القوم ما فيه من الحسن
ماذا الذى ردّهم عنه فتعلمه * ها إنّ ذا غبننا من أعظم الغبن « 3 »
[ گمان نمىكرديم كه اين امر از خاندان هاشم و از ميان آنان از دست ابو الحسن خارج شود . آيا او اولين كسى نبود كه به قبلهء شما نماز گزارد و آگاهترين مردم به قرآن و سنت نبود . او در زمان پيامبر نزديكترين فرد به او بود و كسى است كه جبريل او را در غسل و
هامش
( 1 ) . شرح نهج البلاغه 2 / 273 .
( 2 ) . اين شعر به عتبة بن ابى لهب منسوب است . عتبه از كسانى است كه هنگام فتح مكه به واسطهء عباس مسلمان شد ؛ زيرا پيامبر ( ص ) عباس را به دنبال او فرستاد و او را به اسلام دعوت كرد . وى در غزوه حنين حضور يافت . ( ابن سعد ، همان 3 / 59 ) - م
( 3 ) . اين اشعار را نيز يعقوبى 2 / 103 ، ابن ابى الحديد 3 / 158 به نام عتبه بن ابى لهب نقل كردهاند و شيخ مفيد هم آن را به عبد الله بن سفيان بن حارث و بعضى نيز به فضل منسوب كردهاند . - م