پس كسى را در پى او فرستاد و او آمد . وليد به او خوشآمد گفت و دستور داد به او دويست دينار بدهند . سپس از او در مورد جابر بن عبد اللّه « 1 » سؤال كرد . سهل به او خبر داد كه قبل از ورود وى به شهر ، وفات كرده است . وليد برايش آمرزش طلبيد و سپس دستور داد بر ميزان عطاياى مردم مدينه در ديوانها بيفزايند . همچنين فردى را نزد أبان بن عثمان فرستاد كه عامل خليفه ( عبد الملك ) در مدينه بود . به او گفت : من از كجا احرام ببندم ؟ أبان گفت : از ذى الحليفه « 2 » ، از در مسجد . وليد فردى را نزد سعيد بن مسيب فرستاد و به او گفت : از البيداء احرام ببند . سعيد قربانى خود را به منى برد و آنجا قربانى كرد و به تنهايى مراسم حج را به جا آورد . وليد ، لباس كتان سفيد پوشيد و از ذى الحليفة حركت كرد تا به بطن مرّ رسيد . بزرگان مكّه از او استقبال كردند . وليد گفت : چه مانعى بود كه در عسفان از من استقبال نكرديد ؟ گروهى از مردم از او عذرخواهى كردند . امّا وليد عذرخواهى آنان را نپذيرفت و گفت : اگر شما فتنهاى مىديديد ، با سرعت به سوى آن مىرفتيد . شما مخالفت و نافرمانى مىكنيد ؟ نه سال بر سر خلافت با اهل آن نزاع كرديد « 3 » تا اينكه امير المؤمنين ولايت يافت . از شما و گناهكارانتان درگذشت . شما از اين اقدام تشكر و قدردانى نكرديد و قدر اقدام امير المؤمنين را ندانستيد . حارث بن عبد الله بن ابى ربيعه گفت : امير المؤمنين ، خداوند امورت را اصلاح كند . اينها طايفه و قبيلهء تو هستند و همهء آنها مخالف تو نيستند ، بلكه اكثر آنان ، اوامر تو را اطاعت مىكنند . اما آنان ناچار
هامش
( 1 ) . جابر بن عبد الله بن عمرو بن حرام سلمى انصارى در 78 ق درگذشت . او آخرين نفر از اصحاب پيمان عقبه بود و نودوچهار سال زندگى كرد . وى بسيار عالم و از جمله كسانى بود كه در بيعت رضوان شركت داشتند .
( العبر 1 / 88 ) جابر بن عبد الله انصارى همان كسى است كه در چهلم شهداى كربلا به آن منطقه رفت و براى آن شهيدان طلب مغفرت كرد و خاطرهء آنان را با نخستين عزادارى پاس داشت . - م
( 2 ) . ذى الحليفه نام آبى است در شش كيلومترى مدينه . كه مكان بستن احرام كسانى است كه از مدينه به سوى مكه رهسپار مىشوند . در اينجا درختى بوده كه رسول خدا ( ص ) در كنار آن درخت احرام مىبستند . لذا اين مكان به شجره معروف شد و بعدها در اين مكان احرام رسول خدا ( ص ) مسجدى ساختند كه به مسجد شجره و نيز ذى الحليفه مشهور شد . امروزه اين مكان به اين دو نام و نيز آبار على ( چاههاى على عليه السلام ) هم معروف است ؛ زيرا امام على ( ع ) در اين منطقه زمينها و نخلستانهايى داشته و با آب چاههايى كه خود حفر كرده بود ، آنها را آبيارى مىساخته است . ( رك : تاريخ و آثار اسلامى مكهء مكرمه و مدينه منوره ، چاپ سازمان حج و زيارت ، به قلم مترجم كتاب حاضر ) .
( 3 ) . كنايه به بيعت آنان با عبد الله بن زبير . - م