كسانى كه بعد از شما آيند ، آسوده و راحت نخواهند بود . من از خداوند مىخواهم همهء شما را با رحمت خود يارى دهد . »
راوى گويد « 1 » : يك اعرابى از گوشهء مسجد برخاست و گفت : اى خليفه . . . گفت : من خليفه نيستم . گفت : اى برادر ! گفت : شنيدم ، بگو . اعرابى گفت : به خدا سوگند ، اگر نيكى كنيد و بر ما گران و بىثمر نمايان شود ، بهتر از آن است كه كارهاى ناشايست انجام دهيد و آن را نيكو جلوه دهيد . اگر شما نيكى انجام داديد ، حقّتان نيست كه آن را پايان دهيد و اگر ما نيكى كرديم ، حق شما نيست كه ما را مجازات كنيد .
( عتبه به او گفت : تو كيستى ؟ ) گفت : مردى از بنى عامر بن صعصعه هستم كه با عمويم شما را ديدار كردم و دايى من مقام خاصّى نزد شما داشت . او بسيار عيالوار بود ، اما دنيا به او پشت كرده و فقير شده بود ؛ با اين حال او شكرگزار است .
عتبه گفت : از خدا برايت طلب مغفرت مىكنم و او را از طريق تو يارى مىدهم . امر مىكنم كه تو را بىنياز سازند . اى كاش زودتر مىآمدى و اندكى نزد ما درنگ مىكردى .
183 . انس بن مالك و حجاج
احمد بن سعيد از زبير برايم نقل كرد و گفت : از جعفر بن سليمان عتبى از على بن زيد بن جدعان « 2 » شنيدم كه :
هنگامى كه انس « 3 » بر حجاج داخل شد ، حجاج به او گفت « 4 » : اى پيرمرد خبيث كه در فتنهها جولان مىدهى ؛ گاهى با ابوتراب « 5 » هستى و گاهى با ابن زبير و زمانى با
هامش
( 1 ) . قول اعرابى در البيان و التبيين ، 4 / 89 .
( 2 ) . ابو الحسن على بن زيد بن زهير بن ابى مليكة بن جدعان قرشى يكى از علماى تابعين است كه از انس بن مالك و سعيد بن مسيب روايت كرد . او در سال 131 از دنيا رفت . ( ميزان الاعتدال ، 1 / 408 ) .
( 3 ) . انس بن مالك بن نضر انصارى . مكنى به ابو حمزه ، خادم رسول الله كه همراه او در حديبية ، فتح مكه ، حنين ، و طايف شركت كرد . او آخرين صحابى بود كه در مدينه ماند و در سال 95 وفات كرد . ( الاصابة 1 / 84 )
( 4 ) . در البيان و التبيين 1 / 385 آمده است : هنگامى كه انس بن مالك از سوى حجاج به سبب خروج پسرش عبد الله ، به همراه ابن اشعث احضار شده بود ، به وى گفت : در عقد الفريد نيز اين مطلب به اين شكل آمده است . ( الأزهريه 3 / 14 )
( 5 ) . ابو تراب كنيهء امام على ( ع ) است كه پيامبر اين كنيه را براى او انتخاب كرد . ( ابن ابى الحديد 1 / 11 )