فقيرنشين بود . خانهها دو طبقه بود ولى خانههاى افراد معمولى يك طبقه داشت . خانههاى توانگران داراى گرمابه بود و معمولا به سه قسمت تقسيم مىشد كه با ديوارى از يكديگر مجزّا بود - قسمت زنان ، اتاقهاى پذيرايى ، و قسمت مستخدمان . به باغ توجهى مخصوص مىشد . « 1 » قالى ، نيمكت ، پرده ، و مخدّه بخش عمدهء اثاث را تشكيل مىداد . « 2 » در تابستان از بادبزن و بويژه خانههاى خنك و سردابها استفاده مىشد . « 3 » سردرها با كتيبههايى از تصاوير جانوران ، گياهان ، يا انسان آذين مىشد . « 4 »
همانگونه كه اشاره شد ويژگى چشمگير حيات بغداد ، شمار بسيار مساجد و گرمابههاى آن بود .
بغداد مركز بزرگ فرهنگى به شمار مىرفت و موطن مكاتب فقهى حنفى و حنبلى بود . همچنين بيت الحكمه و خارج از آن مركز ترجمه و بعضى تجارب علمى بود . مساجد آن ، بويژه جامع المنصور ، مراكز عمدهء دانشپژوهى بود . تعداد فراوان كتابفروشيهايى كه گاهى به صورت محافل ادبى در مىآمد ميزان فعاليتهاى فرهنگى آن را نشان مىدهد . بغداد شاعران ، تاريخنويسان ، و دانشمندان بسيار داشت . با مراجعه به تاريخ بغداد اثر خطيب مىتوان به شمار بسيار دانشمندان بغداد در هر زمينه پى برد . نه تنها خلفا ، بلكه وزيران و بزرگان نيز ، از تشويق به علماندوزى فروگذار نمىكردند . دورهء خلاقّيت فرهنگ
هامش
( 1 ) . اغانى ، ج 2 ، ص 73 ، ج 3 ، ص 31 ، ج 9 ، ص 144 ، ج 5 ، ص 38 ، ج 17 ، ص 129 ؛ هلال صابى ، رسوم ، ص 32
( 2 ) . ابو القاسم ، ص 36
( 3 ) . - ج . مدوّر ، حضارة الاسلام ، ص 30 ، 117
( 4 ) . همان ، ص 29 ؛ ابو القاسم ، ص 7 ، 36