اسلامى با بغداد پيوند يافته است . بعدا در اين دوره كتابخانههاى عمومى به عنوان مراكز مطالعه و تحصيل تأسيس شد كه مشهورترين آنها دار العلم ابو نصر شاپور بن اردشير بود . هنگامى كه مدرسه به وجود آمد ، نظاميّه و مستنصريّه بغداد پيشرو بودند و بر برنامهها و سبك معمارى مدارس تأثير نهادند .
به بيمارستانها ، بويژه در قرن سوّم و چهارم / نهم و دهم ، توجه فراوان مبذول مىشد . از جمله بيمارستان سيّده ( 306 ) ، بيمارستان مقتدرى ( 306 ) ، و بيمارستان عضدى ( 372 ) مشهور بودند . وزيران و ديگر بزرگان نيز بيمارستانهايى تأسيس كردند . در فواصل معيّن ، كار طبيبان مورد بازديد و نظارت قرار مىگرفت . « 1 »
در زمان هارون الرشيد سه پل در بغداد وجود داشت . « 2 » دو پل مشهور يكى در كنار باب خراسان و ديگرى در كرخ بود . « 3 » هارون دو پل در شمّاسيّه ساخت كه در نخستين محاصره خراب شد . « 4 » سه پل تا پايان قرن سوّم / نهم باقى بود . « 5 » ظاهرا پل شمال ويران شده بوده ، زيرا اصطخرى تنها از دو پل سخن به ميان مىآورد . « 6 » در 387 بهاء الدّوله پلى در سوق الثلاثاء ساخت ( مشرعة القطّانين ) كه سوّمين پل شد . اين خود حاكى از عطف توجه از شمال بغداد به سوق الثلاثاء است . « 7 »
زندگى در بغداد تا زمان امين از آرامش و ثبات برخوردار بود . بر اثر
هامش
( 1 ) . - سطور پيشين
( 2 ) . يعقوبى ، ج 2 ، ص 510
( 3 ) . يعقوبى ، ج 2 ، ص 542 ؛ جهشيارى ، ص 254 ؛ طبرى ، سلسلهء اول ، ص 1232
( 4 ) . ابن جوزى ، مناقب ، ص 20 ؛ ابن فقيه ، ب 42 ر
( 5 ) . ابن فقيه ، ب 42 ر
( 6 ) . ابن جوزى ، مناقب ، ص 20 ؛ اصطخرى ، ص 84
( 7 ) . ابن جوزى ، منتظم ، ج 8 ، ص 171 ؛ - ابن جوزى ، مناقب ، ص 20 ؛ خطيب ، ص 271