مقام با رؤساى طايفهء غلجايى مقيم قندهار وارد مذاكره شد ، به منظور اين كه آنها را عليه شاه بشوراند و به اين طريق راه را براى تصرف سرزمين از دست رفته هموار كند . اگر چه اين اقدام نتيجهاى نبخشيد ، ولى امپراتور مغول هرگز از هدف خود چشم نپوشيد و در حقيقت در اواخر قرن هفدهم سفيرى به اصفهان فرستاد تا قندهار را پس بگيرد . شاه به اين تقاضاى او پاسخ منفى داد .
هنگامى كه طايفهء غلجايى در سال 1709 شورش كرد ، اين عمل به علت تحريكات دهلى نبود ، بلكه علل كاملا متفاوتى داشت . « 1 » گذشته از اين ، اگر چه شورش مذكور به نتيجه رسيد ، ولى نفعى به امپراتورى مغول نرسانيد ، زيرا طايفهء غلجايى به استقلال نايل آمد و تا وقتى نادرشاه در سال 1738 آن را مطيع و منقاد ساخت به همين حال ماند .
در طى باقى دورهء سلطنت شاه سلطان حسين ، روابط ميان ايران و امپراتورى مغول دوستانه بود و احتياجى به شرح و بسط ندارد .
4 - عمان
قواى دريايى اعراب عمان وقتى به وجود آمد كه امام سلطان بن سيف شهر مسقط و لنگرگاه زيباى آن را در ژانويهء 1650 از دست پرتغالىها گرفت . در طى باقى عمر امام ، كه ظاهرا بيست سال طول كشيد ، « 2 » عمان بسيار ترقى كرد و ناوگان نيرومندى به منظور دفع پرتغالىها در آنجا ساخته شد . « 3 »
بعد از آن كه امام سيف بن سلطان در سال 1679 ( تا 1711 ) زمام امور را در دست گرفت ، عمان به ترقيات بيشترى نايل آمد و اعراب مسقط ( اتباع او به همين نام موسوماند ) به بندرهاى ايران واقع در خليج فارس و نواحى مجاور آن و كشتىهايى كه در محل رفت و آمد مىكردند حمله بردند . ايرانىها بدون كمك پرتغالىها يا ساير كشورهاى اروپايى نمىتوانستند به دفع آنها بپردازند ، زيرا از خود كشتى جنگى نداشتند و در كشتىهاى تجارى آنها هم اعرابى از خليج فارس
هامش
( 1 ) . - فصل هفتم اين كتاب .
( 2 ) . سال مرگ او به درستى معلوم نيست و تاريخى كه در منابع مختلف ذكر شده است از 1668 تا 1679 است .
در اين خصوص - كتاب مايلز( Miles ) The Countries and Tribes of the Persian Gulf , vo 1 . I . p . 214( 3 ) . رافائل دومانس( Raphael du Mans )مبلغ معروف كبوشى( Capuchin )كه از سال 1644 تا آخر عمر ( 1696 ) در اصفهان مىزيست ، در سال 1670 به كلبر نوشت كه پرتغالىها از دست اعراب مسقط بسيار در زحمتاند ، زيرا اعراب با كشتىهايى كه از آنها گرفتهاند توانستهاند در دريا قدرت بسيار به دست آرند و مزاحم بشوند . -Pere du Mans , Estat de Perse en 1660 , Appendix XVIII ( Schefer , s , edition )