تخطي إلى المحتوى الرئيسي

انقراض سلسله صفويه ( فارسي ) — صفحة 58

مساهمون:

ص٥٨
تهديد كرد كه اگر با اين تقاضا موافقت نشود بندر عباس را به باد غارت خواهد داد . « 1 » شاه از اين تهديد چنان به وحشت افتاد كه از دو كمپانى هند شرقى متعلق به انگليس و هلند تقاضا كرد چند كشتى جنگى در اختيار او بگذارند و چون از طرف آنها جواب مساعدى نشنيد متوجه فرانسه شد ولى باز توفيق نيافت ، « 2 » تا آن كه پرتغالىها با بىميلى به كمك ايران آمدند . عكس‌العمل شديد و مؤثر اعراب مسقط در فصل ديگرى شرح داده خواهد شد . « 3 » كاپيتان چارلز لاك‌ير كه در ماه مه 1706 در مسقط بود ، مىنويسد : « اين شهر بعد از آن كه اعراب آن را از دست پرتغالىها گرفتند ، چنان ترقى كرده است كه تمام بازرگانان هندى به وحشت افتاده‌اند . » « 4 » اگر چه باروت بسيار ناياب بود ، ولى اين شخص مىنويسد كه اعراب در هر موردى از آن به حد اسراف استفاده مىكنند . . . پرچم‌هاى آنها به رنگ سرخ است و آنها را به صورت نوارهاى باريك در روى ميله‌هاى بادبان‌ها مىآويزند . اين نوارها در وقت ورود ما به بندرگاه منظرهء بسيار زيبايى داشتند . » امام سيف بن سلطان در چهارم اكتبر 1711 در پاى تخت خود ، رستاق ، در گذشت . جانشين او سلطان بن سيف ثانى بيش از پدر ناوگان خود را تقويت كرد و به حمله پرداخت و براى اين منظور نه تنها تمام پول‌هايى را كه اسلاف او گرد آورده بودند خرج كرد بلكه مبالغ گزافى نيز از مساجد و اوقاف به قرض گرفت . « 5 » وى نسبت به پرتغالىها و ايرانيان سخت عداوت مىورزيد . كاپيتان الكساندر هميلتون « 6 » كه دربارهء مسقط اطلاعات زيادى داشت ، ناوگان آنجا را در زمان سلطان بن سيف ثانى چنين تعريف مىكند : در سال 1715 ناوگان عرب شامل يك كشتى با 74 توپ و دو كشتى با 60 توپ و يك كشتى با 50 توپ و هجده كشتى كوچك با 12 تا 13 توپ ، و هم‌چنين چند كرجى پارويى با 4 تا 8 توپ بود . و با اين قوا از دماغهء كمرين « 7 » تا بحر احمر تمام مردم ساحل نشين را به وحشت مىانداختند . اغلب به پرتغالىهاى ساكن ساحل هندوستان حمله مىبردند و دهكده‌ها و مزارع آنها را خراب مىكردند ولى با كليساها كارى نداشتند . . . اين اعراب كسى را بدون جهت نمىكشند بلكه با اسيران خود به مهربانى و ادب رفتار مىكردند . « از وقتى كه پرتغالىها مسقط را به اعراب داده‌اند ، ميان آنها هميشه جنگ بر پا بوده است ، ولى به طور كلى اعراب تفوق داشته‌اند . با وجود اين ، اعراب مجبور شده‌اند براى مقابله با پرتغالىها در دريا و هم‌چنين براى محافظت سواحل خود چند كشتى خريدارى كنند . كشتىهاى
هامش
( 1 ) .Gaudereau , Relation I , p . 89( 2 ) . - فصل يازدهم . ( 3 ) . فصل سى و يكم . ( 4 ) .An Account of Trade in Indio , pp . 206 - 7( 5 ) .C . Guillain , Documents sur I'Histoire et le Commerce de I'Afrigue Orientale ( Paris , 1855 ) , ptI , p . 526 .( 6 ) .Hamilton( 7 ) .Comerin
انقراض سلسله صفويه ( فارسي ) — صفحة 58 | لارنس لاكهارت / اسماعيل دولتشاهى