روميانتسف به آسانى توانست نسخههاى عهدنامهء تقسيم ايران را رد و بدل كند زيرا پطر كبير هنوز زنده بود ولى وقتى از تركها خواهش كرد كه به تعيين حدود دو كشور داغستان و شيروان بپردازند ، پاسخ مساعد دريافت نداشت . امتناع تركها از انجام اين امر تا حدى به علت اوضاع آشفته آن دو ايالت بود و از طرف ديگر روسيه عدهاى را كه بايستى همراه مأموران خود بفرستد هنوز اعزام نداشته بود . « 1 » ولى علت عمدهء امتناع تركها در امر تعيين مرزها همانا پيروزى درخشان قشون آنها در ايران و سست شدن عمليات نظامى روسها در اين كشور بود . اين دو عامل باعث شد كه تركها به فكر بيفتند كه عهد نامهء تقسيم ايران بايد به نفع آنها تغيير يابد .
با وجود اعتراضات مكرر روميانتسف و نپلويف ، قضيهء فوق در سال 1725 در بوتهء اجمال ماند .
در سپتامبر آن سال وزير اعظم ، رئيس افندى ، نپلويف و آندره زل سفير فرانسه مجلس مشاورهاى در قسطنطنيه تشكيل دادند . هنگامى كه نپلويف از وقفه در كار شكايت كرد و خواستار تعجيل در مسئلهء تعيين حدود شد ، رئيس افندى پاسخ داد كه تا زمانى كه قشون ترك در نواحى سرحدى است ، اين كار امكان پذير نيست و حتى اگر به نمايندگان روسيه اجازهء رفتن به آن حدود داده شود ، اولياى امور تركيه نمىتوانند مسئوليت حفظ جان آنها را به عهده بگيرند . همچنين گفت كه روسها به تركها در فتح ايران مساعدتى نكردهاند و قشون روس ظاهرا نمىتواند حتى تمام گيلان را اشغال كند . و چون روسيه در انجام تعهدات خود طبق عهد نامهء مذكور قصور ورزيده است ، تركيه آن را كأن لم يكن مىداند ولى حاضر است عهد نامهء ديگرى منعقد كند كه تحولات جديد را به حساب آرد و روميانتسف آزاد خواهد بود كه با نامهء تبريكى مربوط به تخت نشستن امپراتريس كاترين به روسيه بازگردد . نپلويف پاسخ داد كه اين تحولات آن قدر غير منتظره بوده است كه لازم مىداند از دولت متبوع خود دستورهاى جديدى دريافت دارد . « 2 »
پس از آن كه خبر رسيد كه تركها اردبيل را اشغال كردهاند ، روابط روسيه و تركيه رو به تيرگى نهاد . اين شهر اگر چه در منطقهء روسها نبود ، ولى خارج از حدودى بود كه عهدنامه معين كرده بود . « 3 » در دسامبر 1725 تركها نه تنها مصمم به الغاى عهد نامه بودند بلكه در نظر داشتند گيلان را از روسها بگيرند . « 4 » معالوصف ، امكان اين كه طهماسب تقاضاهاى روسها و تركها را خواهد پذيرفت ، و همچنين كشمكش تركيه با افغانهاى غلجايى ، باعث ايجاد آرامش در روابط آن دو كشور شد . در ژانويهء 1726 ، هنگامى كه وزير اعظم به نپلويف و آندره زل خبر داد كه قصد دارد عبد العزيز ، نمايندهء اشرف ، را فقط به عنوان حامل پيغام يك فرمان رواى سنى بپذيرد ، متذكر شد كه در مذاكرات خود با او كارى نخواهد كرد كه مخالف عهدنامه با روسيه باشد ، « 5 » و دوباره از عدم
هامش
( 1 ) . گزارش استانيان ، مورخ 10 اكتبر 29 سپتامبر 1725 ؛State Papers 97، جلد بيست و پنجم .
( 2 ) . استانيان ، 14 / 3 اكتبر ، 97State Papers، جلد بيست و پنجم .
( 3 ) . اواخر فصل نوزدهم .
( 4 ) . استانيان ، 14 / 3 دسامبر 1725 .
( 5 ) . - اوايل فصل بيست و يكم .