طرف شمال به سوى دربند رفتند و هشت روز بعد به آنجا رسيدند . نمايندگان مذكور پس از رسيدن به داغستان دچار اشكالات فراوان شدند و در نتيجه به قسطنطنيه گزارش دادند . همچنين حاجى مصطفى پاشا مجبور شد از مأموران جدا شده عازم سركوبى ارامنه بسيغناق گردد . « 1 »
عاقبت بعد از آن كه اشكالات بر طرف شد و مأموران خواستند از نو به كار بپردازند ، دريافتند كه تعيين حدود در روى نقشه در قسطنطنيه با كشيدن خطوط مرزى در اراضى مربوط بسيار فرق دارد . مطابق عهد نامه ، مأموران مىبايستى از دربند تا بيست و دو ساعت به طرف خشكى برانند و سپس نخستين علامت را در شمال بگذارند ولى بعد از آن كه هجده ساعت راندند متوجه شدند كه راه آن قدر صعب العبور است كه پيش روى بيشتر امكان ندارد . ناچار به طرف جنوب و به سوى رودخانهء سمور راندند و خط سرحدى را در نقطهاى در قبه معين كردند كه از ساحل بيست و دو ساعت راه فاصله داشت . از اينجا به بعد كار نسبتا آسانتر شد و چون در دسامبر 1727 به مبور رسيدند قضيه پايان يافت .
هنگامى كه مأموران به تنظيم متن موافقت نامه پرداختند ، بحثى ميان آنها در گرفت دربارهء قسمت شمالى مرز كه نتوانسته بودند خود به آنجا بروند . نمايندگان روسيه در كمال درستى مىگفتند كه اين قسمت از مرز بايد در موافقت نامه « نامعين » خوانده شود . ولى درويش محمد آقا حاضر نمىشد اين كلمه در متن تركى ذكر شود . اما روسها بدون اطلاع او آن كلمه را در متن روسى گنجاندند و او نيز امضا كرد . اين موافقت نامه در 23 ر 12 دسامبر 1727 به امضا رسيد .
نقشهاى كه ترسيم شد كار سرگرد گربر بود . وى ضمن كار خود ، اطلاعات زيادى دربارهء آن حدود به دست آورد كه در تأليف كتابش ، به نام اخبار « 2 » ، مورد استفادهء او واقع شد .
به اين ترتيب ، اختلاف روسيه و تركيه بر سر مسئلهء مرزهاى آن دو كشور در داغستان و شيروان به پايان رسيد . ولى به عللى كه بر تركها و روسها مجهول بود ، مقدر نبود اين موافقت نامه مدت مديدى دوام كند .
2 - شورش شمخال عادل گراى
وفادارى شمخال عادل گراى به روسيه بسيار سطحى بود و اگر چه وى از پطر كبير در ترخو ، در ماه اوت 1722 ، به خوبى پذيرايى كرده بود ، ولى رفتار او در برابر روسها در چند ماه بعد ، هنگامى كه پطر كبير از در بند عازم روسيه بود ، بسيار مشكوك به نظر مىرسيد . « 3 » شمخال از اين كه روسها در روى قلمرو او قلعهء « سوياتوى كرست » را بنا كرده بودند عصبانى بود . وجود اين
هامش
( 1 ) . - اواسط فصل نوزدهم .
( 2 )Nachrichten.
( 3 ) . - اواخر فصل پانزدهم .