قلعه و پادگان نيرومند آن چنان باعث خشم مردم شده بود كه بسيارى از رؤساى داغستانى به همدستى با عادلگراى سر به شورش برداشتند .
ولى اين شورش ديرى نپاييد زيرا شره موتوف « 1 » و كروپوتف « 2 » دو ژنرال روسى با پانزده هزار سرباز شورشيان را در 7 اكتبر / 26 سپتامبر 1725 شكست دادند . يكى از متفقين عادل گراى و هزاران نفر از طوايف در اين جنگ كشته شدند و خود او به كوههاى صعب العبور داغستان گريخت ، هم چنان كه جد او شمخال اندى بعد از شكست از روسها ، به فرمان دهى بوتورلين « 3 » و پلش كف « 4 » در 1604 ، به آن كوهها پناهنده شده بود . « 5 » روسها بعدها عادل گراى را اسير كردند و به كولا ، در لاپلند « 6 » ، فرستادند ؛ و او چند سال بعد در آنجا درگذشت .
سربازان فاتح روسى ترخو و چند دهكدهء مجاور را سوزاندند و منصب شمخالى را به كيفر آن شورش منسوخ نمودند .
3 - حملات چلاق سرخاى خان به روسها و ارامنه
به كشمكش ميان چلاق سرخاى خان ، رئيس طايفهء غازى قموق ، و داود بيگ ، حاكم قسمتى از شيروان كه در تصرف تركيه بود ، اشاره كردهايم . « 7 » پس از آن كه سرخاى خان با تركها صلح كرد ، با روسها از در مخالفت درآمد و لو آن كه خود سابقا متمايل به همكارى با روسها عليه تركها بود . سرخاى و سربازانش چند بار به منطقهء اشغالى روسها حمله بردند و غنايم فراوان به دست آوردند و در يكى از اين حملات شصت هزار گوسفند به غارت بردند . روسها بعضى از افراد طوايف شاهسون را ، كه دشمن او بودند ، در قلعهء خود در ساليان پناه داده بودند و سرخاى از اين موضوع بسيار عصبانى بود . يكى ديگر از علل مخالفت او با روسها اين بود كه ادعاى تصرف ناحيهء كورالى را ، واقع در شمال رودخانهء سمور و در مجاورت مصبّ آن ، داشت . « 8 » يك بار كه وى به آن ناحيه وارد شد ، روسها او را به زور بيرون كردند . « 9 » معلوم نيست تركها تا چه حد سرخاى را عليه روسها تحريك مىكردند . وى طبعى چنان پرشور داشت كه خود بدون ترغيب ديگران به منطقهء اشغالى روسها حمله مىبرد . سالهاى بعد سرخاى مايهء مزاحمت نادر را فراهم آورد . « 10 »
سرخاى نيز بارها به ارامنهاى كه تحت فرمان دهى ايوان يوزباشى بودند حمله برد . ايوان كرارا
هامش
( 1 )Sheremotov.
( 2 )Kropotov.
( 3 )Buturline.
( 4 )Pleshkov.
( 5 )Clairac , vo 1 . II , p . 292.
( 6 )Lappland.
( 7 ) . فن هامر ، جلد چهاردهم ، ص 201 .
( 8 ) . براى شرح اوضاع اين ناحيه ، -« Nachrichten »، همان كتاب ، صفحات 57 - 77
( 9 ) . فن هامر ، جلد چهاردهم ، ص 214 .
( 10 ) . - نادرشاه ، صفحات 83 ، 84 ، 94 و 95 .