شيروان و داغستان كه مناطق پر خطرى هستند عبور كند . « 1 »
روز بعد افسر روسى از رشت بازگشت و پيغامى از حاكم آورد مبنى بر آن كه بدون اطلاع و موافقت شاه ، سربازان روس نمىتوانند پياده شوند و اگر نپذيرند از ورود آنها جلوگيرى خواهد شد . « 2 » علت آن بود كه حاكم دريافته بود خطر افغانها از خطر روسها كمتر است . بايد در نظر داشت كه خبر اشغال دربند توسط پطر به ايران رسيده بود . گذشته از اين ، مردم نواحى شمالى ايران از روسها دل خوشى نداشتند . زيرا در گذشته مورد ظلم و ستم آنها واقع شده بودند ( در قرن پيش استنكا رازين و قزاقهاى او دوبار رشت را غارت كرده بودند . )
شيپوف پاسخ مختصرى فرستاد و از رفتار حاكم اظهار تعجب كرد و متذكر شد كه سربازان روسى در اثر تقاضاى كمك ايرانىها به آن نواحى آمدهاند . همچنين گفت كه طبق دستور تزار بايد سربازان را پياده كند . بعد از مدتى تأخير عاقبت حاكم خواه ناخواه با پيش نهاد شيپوف موافقت كرد و سربازان روسى به ساحل پياده شدند . « 3 »
شيپوف دو دسته سرباز در پير بازار براى محافظت كشتىها به جا گذاشت و با بقيه به طرف رشت « 4 » رفت و در حوالى شهر در كاروانسرايى سنگى كه محل امتعهء بازرگانان روس بود توقف كرد . اين كاروانسرا بسيار مستحكم و براى دفاع مناسب بود .
آورامف اهميت مأموريت اسماعيل بيگ را به شيپوف و سويمونف متذكر شد ، زيرا تزار به او اطلاع داده بود كه مايل است با طهماسب معاهدهاى ببندد بر اين اساس كه روسيه جهت دفع افاغنه به او كمك كند مشروط بر آن كه ايالات مجاور بحر خزر را در عوض به آن كشور واگذارد .
تصادفا شاه سلطان حسين بعد از شكست گلناباد تصميم گرفته بود اسماعيل بيگ را براى دريافت كمك به روسيه بفرستد ولى در اثر محاصرهء اصفهان موفق به اين امر نشده بود . بعد از سقوط اين شهر ، آورامف طهماسب را ترغيب كرده بود كه اسماعيل بيك را با اختيارات كامل براى عقد معاهدهاى به روسيه بفرستد .
اگر چه شيپوف و سويمونف مايل بودند كه وسايل عزيمت اسماعيل بيگ را به روسيه فراهم آورند ، ولى چون اواسط زمستان بود و رودخانهء ولگا يخ بسته بود ، تعجيل لزومى نداشت . در اواخر دسامبر به آورامف خبر رسيد كه قاصدى از طرف طهماسب ( كه در آن وقت در تبريز
هامش
( 1 ). Soimonove , « Tage - Buch » , p . 273 ; Butkov , Materiali , vol . 1 , p . 40 .( 2 )Soimonov , loc . cit . pp . 273 - 4.
( 3 ) . همان كتاب ، صفحات 274 - 275 ؛ همچنين - تاريخ نادرى ، ص 11 . ميرزا مهدى به غلط اين واقعه را بعد از انعقاد معاهدهء روسيه و ايران ( 23 سپتامبر 1723 ) ذكر مىكند .
( 4 ) . براى شرحى دربارهء رشت در اين زمان ، -Bell's Travels , vol . 1 , pp . 112 - 13بل بيشتر از هواى ناسازگار اين شهر سخن به ميان مىآورد و مىگويد چند تن از همراهان ولينسكى به تب نوبه مبتلا شدند ، ولى هيچ كدام از آنها تلف نشد .