داشتند . « 1 » گذشته از اين ، محمود و فرمان دهان لشكر او به فساد و هرج و مرج در اصفهان و از وضع خراب سپاه ايران به خوبى واقف بودند .
غلجايىها به اتفاق يارانشان در 22 اكتبر 1721 به كرمان رسيدند و اگر چه به آسانى توانستند شهر را بگيرند ، ولى موفق نشدند قلعهء نظامى شهر را به تصرف در آورند ، زيرا رستم محمد سعد لو آن را به خوبى آمادهء دفاع كرده بود . گذشته از اين ، به اندازهء كافى پادگان داشت .
محمود كه جوانى بىتجربه بود ، به سربازان خود فرمان داد به قلعه حمله كنند ، ولى مدافعان قريب هزار و پانصد تن از آنان را به خاك هلاك افكندند . « 2 » محمود چون نمىخواست بيش از اين تلفات بدهد و از طرف ديگر ، بيش از تعداد محدودى زنبورك « 3 » نداشت ، به محاصرهء قلعه پرداخت ؛ ولى آذوقه در آنجا به وفور يافت مىشد و خود رستم محمد سعدلو با شجاعت مىجنگيد . در اواخر ژانويهء 1722 ، غلجايىها كه عادت به محاصره كردن نداشتند ، شروع به اعتراض كردند و حتى جمعى از آنها به قندهار بازگشتند . در اين هنگام رستم محمد در گذشت و جانشين او كه شجاعت و شهامت او را نداشت ، حاضر شد مبلغ گزافى به محمود بپردازد ، « 4 » مشروط به آن كه وى دست از محاصره بردارد . اين پيشنهاد در وقتى كه محمود گرفتارىهاى زيادى داشت باعث شد كه وى بدون آن كه آبرويش ريخته شود ، بتواند فرمان حركت بدهد .
بنابراين بىدرنگ عازم يزد شد .
اگر چه جزئيات پيش رفت محمود را از كرمان تا يزد در دست نداريم ، ولى ظاهرا از طريق بهرام آباد و انار عبور كرد . « 5 » و چون ميان اين دو شهر در حدود دو هفته راه بود ممكن است در اواسط فوريهء 1722 به حوالى يزد رسيده باشد . يزدىها وقتى دريافتند كه افغانها و يارانشان نزديك مىشوند ، دروازههاى شهر را بستند و آمادهء دفاع شدند .
افغانها نخست كوشيدند كه استحكامات را درهم شكنند ، ولى به عقب رانده شدند و تلفاتى نيز دادند . چون محمود مايل نبود در اين حملات بىنتيجه بيش از اين تلفات
هامش
( 1 ) . اين نكته البته دربارهء طايفه هزاره كه شيعى بودند صدق نمىكند .
( 2 ) . زبدة التواريخ ، ورقb206 .
( 3 ) . زنبورك عبارت بود از تفنگ كوچكى كه معمولا روى پشت شتر مىگذاشتند . اين جانور را عادت مىدادند كه در وقت جنگ بر زمين بنشيند .
( 4 ) . كلراك ، جلد اول ، ص 216 ، اين مبلغ را 2500 تومان ذكر مىكند . از راهب الكساندر اهل مالابار( Malabar )شرحى در دست است تحت عنوان :« Story of the Sack of Isfahan by the Afghans in 1722 »كه مجلهءCentral Asian Joumal Royalجلد بيست و سوم ( اكتبر 1936 ) ، ص 646 ، چاپ شده است . در اين شرح راهب مذكور مبلغ فوق را 10000 تومان ذكر كرده است ، در صورتى كه فربه( Ferrier )درHistory of The Afghans , p . 43، آن را 18000 تومان مىداند .
( 5 ) . محمد خليل در مجمع التواريخ مىنويسد ( ص 56 ) كه محمود از طريق سيرجان به اصفهان رفت ، ولى اين نكته بعيد به نظر مىآيد .