برخى از مسلمانان قصد ارتداد نمودند نه همه آنان . پاسخ آن است كه سببيت
نزول آية در اين مورد مانع تصريح آن به وقوع بازگشت از دين پس از
پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم نيست ، چنان كه اين تصريح از ترديد در آية ميان مردن يا كشته شدن
فهميده مى شود . ( 1 )
اميرمؤمنان عليه السلام نيز به روايت ابن عباس همين برداشت را داشت كه در زمان
حيات رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم مى فرمود : ( خداوند مى فرمايد : ( اگر أو بميرد يا كشته شود
شما عقب گرد مى كنيد وبه گذشته خويش باز مى گرديد ) ؟ به خدا سوگند ، ما هرگز
به گذشته باز نمىگرديم پس از آن كه خداوند ما را هدايت كرده است ، ( 2 ) به خدا
سوگند اگر أو بميرد يا كشته شود من بر همان اساسى كه أو جنگيده مى جنگم تا
بميرم ، به خدا سوگند كه من برادر ، ولى ، پسر عمو ووارث علم أو هستم ، پس چه
كسى از من به أو سزاوارتر است ) ؟ ( 3 )
اما دليل سنت ، ما در اين زمينه بر حسب عادت خود تنها أحاديث خود أهل
سنت را ذكر مى كنيم تا حجت بر آنان باشد . برخى از آن روايات مانند همين آية
شريفه دلالت بر ارتداد أمت پس از وفات پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم دارد مانند روايات حوض ،
وبرخى از آنها تصريح به ارتداد همه أمت جز عده اى اندك دارد مانند روايت
بخارى ( كه در ص 192 گذشت ) كه اين روايت دلالت دارد بر ارتداد همه
صحابه مگر تنى چند كه در اندكى تعداد مانند شتران بي صاحب ورها شده اند .
و
هامش
( 1 ) - يعنى آية اشاره به اين دارد كه اگر محمد صلى الله عليه وآله وسلم بميرد يا كشته شود شما از دين باز مى گرديد . در
جنگ أحد شبهه كشته شدن آن حضرت بود لذا گروهى از دين برگشتند ، وپس از وفات آن حضرت يقين
به مرگ وى پيدا شد لذا عموما از دين دست كشيدند . ( م )
( 2 ) - اين سخن مربوط به گروهى است كه منظور حضرت بوده است نه شخص خودشان ، زيرا
حضرتش هيچ گاه در گمراهى به سر نمى برده تا بخواهد به آن دوران بازگشت داشته باشد . ( م )
( 3 ) - مستدرك حاكم 3 / 126 ، باب معرفت صحابه .