علامه عسكرى پس از نقل اين سخن وأمثال آن گويد : از آنچه گفتيم براي
پژوهشگر متتبع روشن مى شود كه آنچه أهل سنت به عنوان ارتداد در عصر
أبو بكر به شمار آورده اند در واقع ارتداد از اسلام نبوده بلكه تنها مخالفت با بيعت
أبو بكر وخوددارى از دادن زكات به أو بوده است . ( 1 )
از توضيحات گذشته به دست آمد كه مردم پس از وفات پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم وهنگام
قبض روح حضرتش از اسلام بازگشتند وآنان هم بيشتر صحابه را تشكيل
مى دادند چنان كه در اخبار گذشته مشاهده شد . ومعلوم است كه صحابه عموما از
شهادتين برنگشتند تا مستحق طرد ودورى از رحمت حق شوند به گونه اى كه
مشمول شفاعت هم نگردند ، با اين حال مى بينيم كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم درباره آنان
فرموده : ( من در قيامت مى گويم : دورى باد ، دورى باد بر آن كه پس از من دست
به تغيير زده است ) ( 2 ) ! پس بايد ديد باعث اين طرد ودورى از رحمت حق چه
بوده است ؟ وسبب چيست كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم اين گونه سخت درباره آنها سخن
مى گويد با آن كه پيامبر أمت وامام رحمت وشافع گنهكاران است وخود فرموده :
( من شفاعت خود را براي أهل معاصي كبيره از امتم ذخيرة كرده أم ) ؟ !
من خدا وفرشتگان ورسولانش را گواه مى گيرم كه براي اين طرد ودورى
سببي وجود ندارد جز انكار آنها نسبت به يكى از أصول وأركان دين كه همان
امامت اميرمؤمنان وسرور موحدان وجانشينى بلا فصل أو از رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم
هامش
( 1 ) - عبد الله بن سبا 1 / 141 .
( 2 ) - علامه قسطلانى در ( ارشاد الساري ) ( 9 / 340 ) كه شرح بر صحيح بخارى است گويد : ( شحقا
به معناى دورى است وتكرار آن به جهت تأكيد است . ومراد از تغيير ، دين است ، زيرا آن حضرت
درباره گناهكاران كه كافر نشده اند كلمه سحقا را به كار نمى برد بلكه آنان را شفاعت مى كند وبراي آنان
دل مىسوزاند چنان كه پوشيده نيست ) . من گويم : مراد از ديني كه تغيير داده اند همان ولايت است كه
أصل وأساس شريعت اسلامى است چنان كه به خواست خدا بيان خواهيم داشت .